Фарқият байни намунаҳои "Китоб"

12 bytes added ,  1 сол пеш
no edit summary
Барчасбҳо: вироиш тавассути телефони ҳамроҳ вироиш тавассути мурургари телефони ҳамроҳ
Барчасбҳо: вироиш тавассути телефони ҳамроҳ вироиш тавассути мурургари телефони ҳамроҳ
==Таърих==
Таърихи пайдоиши китоб ба
тараққиёти хат, забон, адабиёт, санъат, техника ва илм алоқа дорад.
Дар замонҳои қадим дар рӯйи санг, чӯб, сафол, мису биринҷӣ, баргҳои дарахтони нахл, устухонҳо ва ғайра аз одамон дастнависҳо боқӣ мондаанд, ки ба китоб мансубият доранд. Аввалин дастнависҳои папирусӣ
санъат, техника ва илм алоқа дорад.
дар [[Мисри Қадим]] ёфт шудаанд, ки ба ҳазораи 4-3-юми то милод мансубанд. Дар асри VI бори якум ксилография
Дар замонҳои қадим дар рӯйи санг, чӯб, сафол, мису
(асбоби махсуси китобчопкунӣ) ба кор даромад. Асри XI бо ёрии литери (қолибчаҳои) махсус (аз гилу чӯб тайёр карда мешуд) чоп карданро ҷорӣ намуданд. Асри XIV дар Корея бо ёрии литерҳои фулузӣ китобчопкунӣ ҷорӣ шуд,ки барои такмили минбаъдаи интишори китоб ёрӣ
биринҷӣ, баргҳои дарахтони нахл, устухонҳо ва
расонд. Китобҳои [[Юнони Қадим]], ки ба а.асри 9IX то м.милод тааллуқ доранд, дар папирус навишта шудаанд. Дар [[Рим]]
ғ. аз одамон дастнависҳо боқӣ мондаанд, ки ба китоб
интишори китобҳо авҷ гирифта буд, ки ба он бештар ғуломони махсус ҷалб карда мешуданд.
мансубият доранд. Аввалин дастнависҳои папирусӣ
Аврупо дар китобчопкунӣ аввал аз папирус ба варақҳои яклухт, баъд ба пергамент (пӯст) ва ниҳоят ба коғаз гузашт. [[Авесто]] ҳам аввало дар пергамент (асри 1 то милод) навишта шудааст. Дар Аврупои асримиёнагӣ китобҳо мазмуни динӣ дошта, ба забони лотинӣ чоп мешуданд.
дар Мисри Қадим ёфт шудаанд, ки ба ҳазораи 4-3-
Назар ба баъзе маълумотҳо дар [[Самарқанд]] асри VIII китобҳои коғазӣ ёфт шудаанд. Вобаста ба китобнависӣ хаттотӣ,
юми то м. мансубанд. Дар а. 6 бори якум ксилография
муқовабандӣ барин касбҳо пайдо мешаванд. Асрҳои миёна дар [[Осиёи Миёна]], аз ҷумла, дар [[Ҳисор]] санъати хаттотӣ хеле инкишоф ёфт. Асарҳои мутафаккирон [[Абӯрайҳони Берунӣ]], [[Форобӣ]], [[Ибни Сино]], [[Саъдӣ]], [[Ҷомӣ]], [[Навоӣ]], [[Улуғбек]] ва дигарон аз тарафи хаттотҳо рӯйнавис карда, аз насл ба насл гузаронида мешуданд.
(асбоби махсуси китобчопкунӣ) ба кор даромад. А. 11
Санъати хаттотӣ дар Осиёи Миёна дуру дароз давом кард. Ҳатто баъди кашфи асбоби китобчопкунӣ ҳам китобҳо бо роҳи дастнавис зиёд карда мешуданд, ки вақт ва меҳнати зиёдеро талаб менамуд. Аз онҳо оммаи васеъ баҳраманд шуда наметавонист.
бо ёрии литери (қолибчаҳои) махсус (аз гилу чӯб тайёр
Дар натиҷаи афзоиши талабот ба китоб ксилография пайдо шуд. Солҳои 40-уми асри XV дар Германия аз тарафи [[Иогани Гутенбург]] (1400-68) ихтироъ намудани воситаи китобчопкунӣ пай дар пай такмил ёфта, ба дигар мамлакатҳо ҳам паҳн шудан гирифт. Соли 1468 дар Чехословакия ва Швейтсария, 1470 дар Фаронса, 1473
карда мешуд) чоп карданро ҷорӣ намуданд. А.14 дар
дар Полша ва Венгрия, 1477 дар Англия китобчопкунӣ ҷорӣ гашт. То январи с.1501 калимаҳои чопшуда инкунабула ва минбаъдааш палеотип, дар Россия калимаҳои аввалини чопӣ Апостол ном доштанд. Соли 1564 дар Москва аз тарафи Иван Фёдоров (ваф.1583) ва Пётр Мстислав
Корея бо ёрии литерҳои фулузӣ китобчопкунӣ ҷорӣ
шуд,ки барои такмили минбаъдаи интишори китоб ёрӣ
расонд. Китобҳои Юнони Қадим, ки ба а. 9 то м. тааллуқ
доранд, дар папирус навишта шудаанд. Дар Рим
интишори китобҳо авҷ гирифта буд, ки ба он бештар
ғуломони махсус ҷалб карда мешуданд.
Аврупо дар китобчопкунӣ аввал аз папирус ба
варақҳои яклухт, баъд ба пергамент (пӯст) ва ниҳоят ба
коғаз гузашт. Авесто ҳам аввало дар пергамент (а. 1 то
м.) навишта шудааст. Дар Аврупои асримиёнагӣ китобҳо
мазмуни динӣ дошта, ба забони лотинӣ чоп мешуданд.
Назар ба баъзе маълумотҳо дар Самарқанд асри 8 китоб
ҳои коғазӣ ёфт шудаанд. Вобаста ба китобнависӣ хаттотӣ,
муқовабандӣ барин касбҳо пайдо мешаванд. Асрҳои
миёна дар Осиёи Миёна, аз ҷумла, дар Ҳисор санъати
хаттотӣ хеле инкишоф ёфт. Асарҳои мутафаккирон
Абӯрайҳони Берунӣ, Форобӣ, Ибни Сино, Саъдӣ,
Ҷомӣ, Навоӣ, Улуғбек ва диг. аз тарафи хаттотҳо
рӯйнавис карда, аз насл ба насл гузаронида мешуданд.
Санъати хаттотӣ дар Осиёи Миёна дуру дароз давом
кард. Ҳатто баъди кашфи асбоби китобчопкунӣ ҳам
китобҳо бо роҳи дастнавис зиёд карда мешуданд, ки вақт
ва меҳнати зиёдеро талаб менамуд. Аз онҳо оммаи
васеъ баҳраманд шуда наметавонист.
Дар натиҷаи афзоиши талабот ба Китоб ксилография
пайдо шуд. С-ҳои 40-уми а. 15 дар Германия аз тарафи
Иогани Гутенбург (1400-68) ихтироъ намудани
воситаи китобчопкунӣ пай дар пай такмил ёфта, ба
дигар мамлакатҳо ҳам паҳн шудан гирифт. Соли 1468 дар
Чехословакия ва Швейтсария, 1470 дар Фаронса, 1473
дар Полша ва Венгрия, 1477 дар Англия китобчопкунӣ
ҷорӣ гашт. То январи с.1501 калимаҳои чопшуда инкунабула
ва минбаъдааш палеотип, дар Россия
калимаҳои аввалини чопӣ Апостол ном доштанд. Соли 1564 дар Москва
аз тарафи Иван Фёдоров (ваф.1583) ва Пётр Мстислав
(ваф. 1580) ба табъ расидаанд.
Охири асри XVIII ва аввали асри XIX дар санъати чопи китоб матбаа, ороишу зинати бадеӣ, ҳамчун соҳаҳои мустақил ривоҷ ёфт. Соли 1798 бо ихтироъ шудани [[литография]] (чопи сангӣ) кори китобчопкунӣ, хусусан бо суратҳо оро додани китоб осон гардид.
Охири асри 18 ва аввали асри 19 дар санъати чопи китоб
матбаа, ороишу зинати бадеӣ, ҳамчун соҳаҳои
мустақил ривоҷ ёфт. Соли 1798 бо ихтироъ шудани
литография (чопи сангӣ) кори китобчопкунӣ, хусусан
бо суратҳо оро додани китоб осон гардид.
Дар Осиёи Миёна китобчопкунӣ баъди ба
Россия ҳамроҳ шудан таъсис ёфт. Китобҳои мактабҳои