Архимед: Тафовут байни таҳрирҳо

х
→‎top: тилло на, тило! using AWB
(File)
х (→‎top: тилло на, тило! using AWB)
[[File:Death of Archimedes.png|thumb|upright=1.1|]]
[[File:Archimedous Panta Sozomena.tif|thumb|''Archimēdous Panta sōzomena'', 1615]]
'''Архимед''' (дар забони юнонии қадим: Архимедес, 287 пеш аз мелод, Ситсилия-212 пещ аз мелод, ҳамон ҷо)
Дар илми ҳандаса бошад, Архимед мафҳумоти аввалан геометрӣ набударо мисли маркази вазнинӣ ва хатти вазнро ҷорӣ кард.Чунин аксиомаҳои имрӯз ба ҳар як мактаббача маълум: "хатти рост кӯтоҳтарин пайвасти ду нуқта аст" ва "ҳар як порчаро аз миқдори муайяни порчаҳои кӯтоҳтар сохтан мумкин аст" аз тарафи Архимед ба ҳандаса дароварда шудаанд.Онҳо дар инкишофи ҳандаса минбаъд роли шоёнеро бозидаанд.
 
Ба кашфиёти машҳуртарини худ-қувваи болотеладиҳанда(бартелишро) Архимед ба шарофати он, ки бо шоҳи Сиракуз Ҳиерони дуввум дӯсти наздик буд, соҳиб шудааст.Шоҳ мехост, муайян кунонад, оё тоҷи навсохташудаи ӯ мувофиқи фармоишаш ҳақиқатан ҳам аз тиллоитилои тоза иборат аст ё заргар бар он дигар металлҳои арзонбаҳоро омехтааст?
Барои ҳамин аз Архимед дархост кард, то тоҷро аз тафтиш гузаронад бидуни он, ки ба он ягон хел осебе бирасонад. Олим якчанд рӯз андеша мекард, чӣ тавр ин масъалаи душворро ҳал намояд, чунки сохти тоҷ хеле мураккаб буда, бад-ин минвол ҳисоб кардани ҳаҷми он аз имкон берун буд.Ниҳоят рӯзе Архимед дар вақте, ки барои оббозӣ ба ҳаммоми пуроб даромад, мушоҳида намуд, чи гуна як миқдори об аз канори ванна мешорад. Олим дарҳол пайхас кард, ки он миқдори шорида рафта айнан ба ҳаҷми бадани ӯ баробар аст. Архимед аз ванна ҷаҳида бархест ва тамоман бараҳна дар кӯчаҳои Сиракуз "Эврека, эврека!" (Дарёфтам, дарёфтам) додзанон битохт. Ба туфайли ин қонуни муҳимми физикавӣ ӯ муқаррар намуд, ки тоҷи Ҳиерон асосан аз металли оддӣ рехта шуда танҳо аз рӯяш бо тиллотило андовида шуда будааст. Мутаассифона, ҷазои заргари қаллоб он сахттарин буд-ӯро бо фармони шоҳ ба қатл расонданд. Ва яке аз ривоёти сершумор дар бораи Архимед мегӯяд, ки он сарбози ӯро куштагӣ римӣ набуд, балки аз худи Сиракуз буд-хешованди ҳамон заргари бадбахт.
 
[[Гурӯҳ:Аврупо]]