Фарқият байни намунаҳои "Мучал"

no edit summary
 
== Таърих ==
Тоҷикон дар тули таърих аз тақвимҳои гуногун истифода кардаанд. ПасАз азрӯи маълумотҳои таърихӣ ва даъвои баъзе олимон гӯё ин тақвим дар замони истилои муғулҳо низ(асрҳои онҳоXIII-XIV) тақвимиба худрокишварҳои ҷорӣШарқ мекунанд,оварда кишудааст<ref>Холов онМ.Ш. давриТақвимҳои дувоздаҳсолакишоварзии доштатоҷикони кӯҳистон. — Душанбе, солҳо«Ирфон», 2006. — с. 15</ref>. Тақвим аз даври 12-солаи номи ҳайвонотро доранд.дошта Тоҷикониборат инаст гунава тоҷикон аз қадим тақвимроонро ҳисоби «мучал», «мурчамулҷар» ё «мулҷармурча» меноманд. Барои ба хотир доштани тартиби номи солҳо ин қитъаи Абӯнасри Фароҳӣ<ref>ХоловМирбобо М.ШМирраҳим. Ҷашни ТақвимҳоиНаврӯз кишоварзиива тоҷикони кӯҳистонҷаҳоншиносӣ. — Душанбе,  «Ирфон», 2006.1992, 240 с. 6</ref>. машҳур аст:
:Мушу бақару палангу харгӯш шумор,
:З-ин чор чу бигзарӣ наҳанг ояду мор,
:ОнВ-он гоҳгаҳ ба аспу гӯсфанд аст ҳисоб,
:Ҳамдунаву Хурусумурғу сагу хук охири кор.
Бояд қайд кард, ки кишоварзон ин тақвимро васеъ истифода намуда, ҳар солро ба хислатҳои он ҳайвон ташбеҳ медоданд ва аз соли хуб ё бад серҳосил ё камҳосил будани он ҳадс мезаданд. Масалан, дар водии дарёи Хингоб ([[ноҳияи Тавилдара]])
 
деҳқонон ин солҳоро чунин тавсиф мекарданд:
 
Ҳарчанд имрӯз солбарорӣ бар усулҳои нав поя гирифтааст, вале ҳамоно барои таърих, муайян намудани таърих, замони зисти падару модар, бобою бибӣ ва дигар ниёгонамонниёгон солбарориимардуми дувоздаҳгонатоҷик даркораз аст.ин Агарсолшуморӣ фаромӯшистифода накардамебаранд. бошед, дарДар китоби «Дар ҷустуҷӯйи Карим-Девона»-и шодравон [[Ҳабибулло Назаров]] муаллиф маҳз бо кӯмаки солбарорӣ замони зист ва рӯзгори мардони таърихии [[водии Ҳисор]]ро бознигорӣ кардаасткарда шудааст.
 
Барои мучал ҷадвалҳои гуногун сохта ва корбурд мешаванд. Бароятон усулеро пешниҳод мекунем, ки бе ягон ҷадвал мучалҳоро барои ҳар кадом сол аз садаи I то садаи XXI солшумории хуршедии исавӣ метавонед муайян карда бошед.
 
1. Пеш аз ҳама бояд инрубоии рубоироболоро азёд намоемнамуда ва шумораи тартибии солҳоро азбар намоем:бояд кард.
 
:Мушу бақару палангу харгӯш шумор,
:З-ин чор чу бигзарӣ наҳанг ояду мор,
:Он гоҳ ба аспу гӯсфанд аст ҳисоб,
:Ҳамдунаву Хурусу сагу хук охири кор.
{| class="wikitable" style="margin: 0 auto; text-align: center;" width="96%"
|-
 
Барои намуна:
 
[[Соли 2014]]