Фарқият байни намунаҳои "Мучал"

 
Тақвим аз даври 12-солаи номи ҳайвонотро дошта иборат аст ва тоҷикон аз қадим онро ҳисоби «мучал», «мулҷар» ё «мурча» меноманд. Тақрибан ҳашт қарн муқаддам, Абунасри Фарроҳӣ дар асараш «[[Нисоб-ус-сибён]]» тартиби солҳои дувоздаҳгонаро ба риштаи назм дароварда, тақвими «мучал»-ро чунин муаррифӣ кардааст<ref name=":0">[http://navid.tj/interpretation/?ELEMENT_ID=1851 Соли асп] // Интернет–рӯзномаи «Навид.tj» — 25 декабри 2013</ref>:
{{аввали иқтибос}}
 
Барои ба хотир доштани тартиби номи солҳо ин қитъаи [[Абӯнасри Фарроҳӣ]] машҳур аст:
:Мушу бақару палангу харгӯш шумор,
:З-ин чор чу бигзарӣ наҳанг ояду мор,
:В-он гаҳ ба аспу гӯсфанд аст ҳисоб,
:Ҳамдунаву мурғу сагу хук охири кор.
{{охири иқтибос|сарчашма=}}
[[Акс:Twelve-year animal cycle.png|thumb|900x900px|Мучал — солшумории дувоздаҳгона|center]]
 
== Мучал дар таҷрубаҳои кишоварзӣ ==
Бояд қайд кард, ки кишоварзон ин тақвимро васеъ истифода намуда, ҳар солро ба хислатҳои он ҳайвон ташбеҳ медоданд ва аз соли хуб ё бад серҳосил ё камҳосил будани он ҳадс мезаданд. Масалан, дар водии дарёи Хингоб ([[ноҳияи Тавилдара]]) деҳқонон ин солҳоро чунин тавсиф мекарданд<ref name="тақвим" />: