Фарқият байни намунаҳои "Муъовия"

no edit summary
х (clean up, replaced: == Манбаъ == → == Сарчашма ==, removed: Гурӯҳ:Шахсиятҳо аз рӯи алифбо using AWB)
{{Ходими давлатӣ
'''Муъовия ибни Абусуфиён''' - аввалин [[халифа]]и [[Уммавиён]] аст. Таваллуди ӯ соли 15 қабл аз [[Гоҳшумори Ҳиҷри қамарӣ|ҳиҷрӣ]] ва марги ӯ дар соли 60-и [[Гоҳшумори Ҳиҷри қамарӣ|ҳиҷрӣ]] аст. Падараш [[Абусуфиён]] ва модараш Ҳинд.
| имя = Муавия I
| оригинал имени = معاوية
| изображение =
| описание изображения =
| ширина =
| должность = [[Амир аль-муминин]] и [[халиф]] [[Омейядский халифат|Омейядского халифата]]
| периодначало = [[661]]
| периодконец = [[6 мая]] [[680]]
| предшественник = [[Хасан ибн Али]]
| преемник = [[Язид I]]
| дата рождения = 603
| место рождения = [[Мекка]]
| дата смерти = 6.05.680
| место смерти = [[Медина]]
| вероисповедание = [[Ислам]]
| похоронен =
| род = [[Омейяды]]
| отец = [[Абу Суфьян]]
| мать =
| супруг =
| супруга = 1) Маймуна аль-Кальбийа <br>2) Фахта <br>3) Наиля бинт Аммара <br>4) Касвад бинт Курз
| дети = '''сыновья:''' [[Язид I]], Абдуррахман и Абдулла <br>'''дочери:''' Умма Раба аль-Машарих, Хинд, Рамля и София
}}
 
'''Муъовия ибни Абусуфиён''' - — аввалин [[халифа]]и [[Уммавиён]] аст. Таваллуди ӯ соли 15 қабл аз [[Гоҳшумори Ҳиҷри қамарӣ|ҳиҷрӣ]] ва марги ӯ дар соли 60-и [[Гоҳшумори Ҳиҷри қамарӣ|ҳиҷрӣ]] аст. Падараш [[Абусуфиён]] ва модараш Ҳинд.
 
== Муъовия пеш аз Ислом ==
Муъовия дар биступанҷуми муҳаррами соли сию ҳафтуми омулфил баробар бо шашсади мелодӣ - — се сол қабл аз биъсати [[Муҳаммад|Пайғамбари Ислом (ﷺ)]] (с) ва понздаҳ сол қабл аз ҳиҷрат, дар [[Макка]] таваллуд шуд. Падараш [[Абусуфиён]] аз саршининони [[Қурайш]] буд. Модараш Ҳинд духтари Атба буд. Насаби Муъовия ба Ҳарб бини Умийя бини Абдушшамс бинни Абдуманнови Қаршӣ мерасид. Муъовия ҳамроҳи падараш Абусуфиён дар Бадр, Хандақ ва чанд ҷанги дигар бо [[Муҳаммад]] (с) ҷангиданд. Атба бинни Рабиъа гурӯҳе аз Қурайш дар ҷангҳои фуҷҷор буд.<ref name="Муовия писари Абусуфиён">[http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%88%DB%8C%D9%87_%D9%BE%D8%B3%D8%B1_%D8%A7%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%A7%D9%86 Муовия писари Абусуфиён]</ref>
 
== Муъовия аз Ислом то марги Муҳаммад бинни Абдуллоҳ ==
 
== Ташкили ҳукумати [[Уммавиён]] ==
Муъовия аз замони хилофати Алӣ ба хилофат чашм духта буд ва баъд аз марги [[Алӣ ибни Абитолиб|Алӣ]], мавқеиятро муносиб дид. Мардум дар [[Ироқ]] бо [[Ҳасан бинни Алӣ]] байъат карданд. Вале шомиён Муъовияро [[халифа]] донистанд. Муъовия ба Ироқ лашкар кашид ва Ҳасан бо дувоздаҳ ҳазор нафар ба муқобила бархост ва Қайс бинни Ибода, фармондеҳи лашкар буд ва Убайдуллоҳ бинни Аббос ҳам аз фармондеҳони сипоҳ. Пас аз муддате [[Ҳасан]] дарёфт, ки бо чунин лашкаре дигар ниёз ба душман нест. Ва идома додани ин ҷанг, муслиминро ба муслах бурдан аст. Сипоҳе, ки бо шоеъа мутафарриқ шаванд ва фармондеҳон ба чанд киса зар худро бифурушанд, барои шикаст хурдан ниёз ба душман надорад. Нақл аст, ки вақте сипоҳи Куфа ба Мадоин расид. Шоеъа шуд, ки Қайс бинни Ибода кушта шуд. Балвое дар лашкар бапо шуд ва мардум ба хаймаи Ҳасан рехтанд ва амволи ӯро ғорат карданд ва ҳатто гилеми зери пойи ӯро кашиданд. Ва пойи ӯро маҷрӯҳ карданд.
Барои Ҳасан мусаҷҷал шуд, ки ҷанг бо Муъовия, ҷуз шикаст ва рехтани хуни муслимин натиҷае дар нахоҳад дошт. Бинобар ин бо Муъовия сулҳ кард ва хилофати ӯро ба чунин шарт ба Муъовия супурд. Ин аввалин санги бинои силсилаи подшоҳии Уммавиён дар торих буд. Силсилае, ки соли 91-и [[Гоҳшумори Ҳиҷри қамарӣ|ҳиҷрӣ]] ва 89 мелодӣ дар тамоми мамолики исломӣ идома ёфт ва аз он пас беш аз 7 қарн дар Андалус ҷараён дошт.<ref>[http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%B9%D8%A7%D9%88%DB%8C%D9%87_%D9%BE%D8%B3%D8%B1_%D8%A7%D8%A8%DB%8C%E2%80%8C%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%A7%D9%86 Муъовия писари Абусуфиён]</ref>
 
== Хилофати Муъовия ([[Уммавиён]]) ==
Кушта шудани [[Алӣ]] бинни Абитолиб ба дасти Ибни Мулҷами Муродӣ, хилофати Муъовияро таҳким кард. Хилофати Ҳасан бинни Алӣ, ки Куфиён бо ӯ байъат карданд, сар нагирифт ва Муовия Ҳасанро ба осонӣ канор зад. Ҳасан бинни Алӣ аҳдномаи сулҳ бо Муъовия баст ва хилофати ӯро бо шароите пазируфт. Муъовия ҳангоме ки авзоъ барои ӯ мустақар шуд дар миёни мардуми Куфа хутбае эрод кард ва гуфт:{{аввали иқтибос}} "«Эй мардуми Кӯфа ман барои намоз ва закот ва ҳаҷ, бо шумо наҷангидам, ки медонам худатон намоз мехонед ва закот медиҳед ва ба ҳаҷ меравед, вале бо шумо ҷангидам то бар шумо ҳукумат кунам то он ҷо ки гуфт: ҳар шароите ки бастам ва ҳар чизеро, ки ба Ҳасан бинни Алӣ қавл додаам зери ин ду поям мебошад, ки ба он вафо нахоҳам кард"»{{охири иқтибос|сарчашма=}}.
Дар хилофати Муъовия даҳҳоти араб чун Абру ибни Ос, Муғайра бинни Шаъаба ва Зиёд ибни Абия нуфузи бисёре ёфтанд. Муъовия ҳукумати Ироқро ба Муғайра, Мисрро ба Абру Ос ва Басра ва Куфаро ба зиёд дод. Ҳиҷоз ҳам ба Марвони Ҳакам дода шуд.
 
Муъовия мардоне ҳамчун Амру Ос, Зиёд бинни Абия, Муғайра бинни Шаъаба, Буср бинни Арииртот, Марвон бинни Ҳакамро бо тамтиъ даври худаш ҷамъ кард.
Маврихин, Муъовия, Амру Ос, Зиёд бинни Абия ва Муғайра бинни Шаъабаро аз риҷоли боҳуши араб медонистанд. Ва яке аз таърихнависон дар бораи ин чаҳор тан мегӯяд:
{{аввали иқтибос}}"«Бурдбортар ва сабуртар аз Муъовия ва чобуктар ва сахитар аз Амру Ос ва якдил ва як забонтар аз Зиёд касеро надидам. Дарун ва беруни ин мард ахир аз ҳар ҷиҳат яксон буд. Аммо Муғайра агар шаҳри ҳашт дарвозае бошад ва аз ҳеҷ дарвозаи он бидуни фиреб ва фусун касе берун омадан натавонад, Муғайра аз тамоми он ҳашт дарвоза берун меҷаҳад"»{{охири иқтибос|сарчашма=}}.<ref name="Муовия писари Абусуфиён"/>
 
== Иқдомоти давраи хилофат ==
Дар аҳди зилофати Муъовия футуҳоти хориҷӣ идома ёфт. Мусалмонон Қибрисро фатҳ карданд ва то наздики Қастантания (Константинопол) пеш рафтанд. Муовия барои ихлофи худ лашкаре падид овард. Вай дар одоб ва тартиботи лашкарӣ аз таҷрибаҳои русиҳои Шом ҳам истифода кард. Ин лашкарро вай ба василаҳои ҷангҳои ҳарсола ва муҳоҷамотӣ, ки доим ба билоди муҷовир ва безонс мекард, ҳамеша тоза нафс нигоҳ медошт. Ин муҳоҷамоти мустамир боис мешуд, ки душман натавонад ба қаламрави муслимин таҷовуз кунад.
Як бор иддае аз тавоифи шимоли Сурия, ки ба Ҷароҷма шӯҳрат доштанд, ба таҳрики румиҳо ба Шом ҳуҷум оваранд ва аз Лубнон то Фаластин ба дасти Ҷароҷма афтод. Иддае аз Маволӣ ва исрои ин навоҳӣ, ки аз Муъовия норозӣ буданд, ба Ҷароҷма пайвастанд. Муъовия бо императори Безонс қароре баст, ки вай аз ҳимояти моҷароҷӯён дастбардорад ва дар иваз Исрои румиро бигирад. Муовия ҳамчунин тааҳуд кард, ки ҳар сола ба Безонс зироҷ бипардозад. Пас аз он Муовия, Ҷароҷмаро сари ҷои худ нишонд. Муъовия чун ба лашкари Шом ҳамеша эҳтиёҷ дошт дар танзими кори лашкар диққати бисёре кард. Вай ҷайраи лашкариёнро ду баробар кард ва дар пардохти мавоҷиби онҳо кӯтоҳӣ накард. Ин бахшишҳо боис шуд, ки лашкариён аз Муъовия итоат мекарданд ва дар ҷангҳо бо ӯ ҳамроҳ мешуданд.
Вай дар тӯли хилофаташ бо румиҳои Шом дарҳоли ситез ва ҷанг буд, аммо пешрафте дар он ҷо надошт. Нисбат ба масеҳиёни Шом равиши мулоимтаре пеш гирифт, зеро онҳо метавонистанд дар идораи корҳо ва сомон бахшидан ба молиётҳо вайро ёрӣ диҳанд. Муъовия аз русуми девони Безонс тақлид кард ва созмони муросалот ва иттилооти пешрафтае ба вуҷуд овард. Муъовия дар танзими кори байтулмол аз як масеҳӣ ба номи Сарҷун бинни Мансур истифода кард. Муъовия бо истифода аз амволи мусулмонон бахшишҳои беҳисобе ба руасои араб кард.
Муъовия ҳамвора бо ду гурӯҳ [[Хавориҷ]] ва [[Шиъа]] дар душманӣ буд. У [[Шиъа|шиаёни]] Алиро мавриди озор ва азият қарор медод ва ҳатто баъзе [[Шиъа|шиаёни]] мӯътариз монанди Ҳаҷр бинни Адиро ба қатл расонид. Баъзе гуфтаанд Абузари Ғафорӣ ҳам ба ишорати ӯ кушта шуд.
 
Боризтарин иқдоми Муъовия барои тағйири хилофат ба салтанат, меросӣ кардани хилофат буд. Яке аз нукоти муҳими муоҳада сохташуда байни Ҳасан ва Муъовия, ин буд, ки Муъовия ҳақ надорад касеро ба унвони ҷонишини худ баъд аз марг таъйин кунад ва тасмимгирӣ дар ин замина ба уммат вогузор шавад. Аммо пас аз марги Ҳасан ӯ ба иллати ин, ки ҳеҷ кас ҷуръати мухолифат ба вайро надошт, писараш Язидро ба унвони ҷонишини худ дар соли 680-и мелодӣ таъйин намуд ва ба маънои воқеии калима, паймоншиканӣ кард. Ҳарчанд ба навиштаи Лоровисё Вуглерӣ таъйини Ҳасан ба унвони ҷонишини Муъовия дар аҳдномаи сулҳ бо Муъовия эҳтимолан тавассути нависандагони мутахири [[шиъа]] барои костани интиқодоте, ки ба Ҳасан бинни Алӣ мешуд матраҳ шудааст. Зеро аввалан таъйини валиаҳд дар ҷомеаи исломии он замон амре бидуни собиқа буд ва худи Муовия низ ҳанӯз дар он замон дар вазъияти пойдоре барои таъйини ҷонишин қарор надошт.
 
Масъалаи хилофати Язид ([[Уммавиён]]) эътирозоти бисёреро ба дунбол дошт. [[Асҳоб]]и [[Муҳаммад|Пайғамбари Ислом (ﷺ)]], [[ансорҳо]] ва [[муҳоҷирин]] онро написандиданд ва ба мухолифат бархостанд. [[Хавориҷ]] ва [[Шиъа|шиаёни]] [[Ироқ]] ҳам хилофати меъросиро рад мекарданд.<ref name="Муовия писари Абусуфиён"/>
 
== Сарчашма ==
{{эзоҳ}}
<references/>
 
[[Гурӯҳ:Шахсиятҳо:Хилофати Араб]]