Фарқият байни намунаҳои "Амрикои Ҷанубӣ"

no edit summary
}}
 
'''Америкаи Ҷанубӣ''' — [[материк]] дар қисми ҷанубии [[Нимкураи Ғарбӣ]] якҷоя бо [[Америкаи Шимолӣ]] қитъаи [[Америка|Америкаро]] ташкил медиҳад.
 
Америкаи Ҷанубиро аз Шимол [[Баҳри Кариб]], аз Шарқи [[Уқёнуси Атлантик]], аз Ғарби [[Уқёнуси Ором]], аз Ҷануб гулӯгоҳ Магеллан иҳота карда, онро гарданаи [[Панама]] бо Америкаи Шимолӣ мепайвандад. Нуқтаҳои интиҳоии материк: дар [[Шимол]] — димоғаи Галйинас (12°25′ а. ш.), дар [[Ҷануб]] — димоғаи Фровард (53°54′ а. ҷ.), димоғаи Горн дар ҷазира Горн (55°59′ а. ҷ.), дар Ш.[[Шарқ]] — димоғаи Кабу Бранку (34°46′ т. ғ.), дар [[Ғарб]] — димоғаи Париняс (81°20′ т. ғ.). Тӯлаш аз Шимол ба Ҷануб 7150 км, аз Шарқ ба Ғарб то 5150 км. Масоҳаташ Америкаи Ҷанубӣ якҷоя бо ҷазираҳо 17,83 млн км², бе ҷазираҳо 17,68 млн км². Ҷазираҳои калонтаринаш: Чилоэ, Галапагос, Фолкленд ва ғайра.
'''Америкаи Ҷанубӣ''' — материк дар қисми ҷанубии Нимкураи Ғарбӣ якҷоя бо Америкаи Шимолӣ қитъаи Америкаро ташкил медиҳад.
Америкаи Ҷанубиро аз Шимол Баҳри Кариб, аз Шарқи Уқёнуси Атлантик, аз Ғарби Уқёнуси Ором, аз Ҷануб гулӯгоҳ Магеллан иҳота карда, онро гарданаи Панама бо Америкаи Шимолӣ мепайвандад. Нуқтаҳои интиҳоии материк: дар Шимол — димоғаи Галйинас (12°25′ а. ш.), дар Ҷануб — димоғаи Фровард (53°54′ а. ҷ.), димоғаи Горн дар ҷазира Горн (55°59′ а. ҷ.), дар Ш. — димоғаи Кабу Бранку (34°46′ т. ғ.), дар Ғарб — димоғаи Париняс (81°20′ т. ғ.). Тӯлаш аз Шимол ба Ҷануб 7150 км, аз Шарқ ба Ғарб то 5150 км. Масоҳаташ Америкаи Ҷанубӣ якҷоя бо ҷазираҳо 17,83 млн км², бе ҷазираҳо 17,68 млн км². Ҷазираҳои калонтаринаш: Чилоэ, Галапагос, Фолкленд ва ғайра.
 
== Мавқеи ҷуғрофӣ ==
Онро уқёнусҳои Атлантику Ҳинд ва Баҳри Миёназамину Баҳри Сурх иҳота кардаанд. Африқоро гарданаи борики Суэтс (120 км) ва канали Суэтс бо Осиё мепайвандад ва гулугоҳи Гибралтар (бараш 14-44 км) аз Аврупо ҷудо мекунад. Хатти истиво қариб аз байни Африқо мегузарад. Димоғаи шимолтарини Африқо — Алабёз дар 37020′ а. ш., димоғаи ҷанубтаринаш — Сузан дар 340 52′ а. ҷ. воқеанд. Африқо аз Шимол ба Ҷануб 8000 км ва аз Ғарб ба Шимол то 7500 км тӯл кашидааст. Ҷазираҳои назди Африқо дар Шарқ — Мадагаскар, Комор, Маскарен, Амирант, Сейшел, Пемба, Мафия, Занзибар, Сокотра (дар Уқёнуси Ҳинд); дар Ғарб — Канар, Димоғаи Сабз, Аннобон, Сан-Томе, Принсипи, Фернандо-По (Биоко), Мадейра, ҷазираҳои дур — Вознесение, Еленаи Муқаддас, Тристанда — Куня (дар Уқёнуси Атлантик). Соҳилҳои Африқо каме каҷу ноҳамворанд. Халиҷҳои калонтарин: дар Ғарб — Гвинея, дар Шимол — Сидра, дар Шимол — Суэтс ва Адан. Нимҷазираи калонтарини Африқо — Сомалӣ.
 
== Релйеф ==
== Тақсимоти сиёсӣ ==
Дар ҳудуди Америкаи Ҷанубӣ давлатҳои зерин ҷой гирифтаанд: Аргентина, Боливия, Бразилия, Венесуэла, Гайана, Колумбия, Парагвай, Перу, Суринам, Уругвай, Чилӣ, Эквадор ва ду ҳудуди вобаста — Гвианаи Франсавӣ (мулки Франсия, аз соли 1946 расман «Департаменти хориҷӣ»), Ҷазираҳои Фолкленд (мулки Британияи Кабир дар Атлантикаи Ҷанубӣ). Таҳқиқотчии аввалини Америкаи Ҷанубӣ Гумболдт А. буд, ки дар ҳудуди асрҳои 18 — 19 якҷоя бо ботаники франсавӣ Э. Бонплан табиати материкро омӯхта, нахустин харитаи геологии онро тартиб дод. Олимони рус Г. Лангсдорф ва Н. Рубсов табиат ва ҳайати аҳолии Бразилия, селексионери бузург Н. Вавилов ноҳияҳои қадимтарини зироаткорӣ ва намуди растаниҳои эндемикиро омӯхтаанд. Маводи гирдовардаи ин экспедитсияҳо то ҳол мавриди таваҷҷӯҳи илми ҷаҳонист.
 
 
== Эзоҳ ==
{{эзоҳ}}
 
== Адабиёт ==
 
== Адабиёт ==
* Алисов В. П., Климатические облас- ти зарубежных стран, М., 1950;
* Лукашова Е. Н., Южная Америка, М., 1958;