Оҳан (Fe)

Оҳан, 26Fe
Pure iron chips with a high purity iron cube
Оҳан
Номи дигарiron
Вазни атомии муқаррарӣ Ar, std(Fe)55.845(2)[1]
Оҳан дар ҷадвали даврӣ
ҳидроген ҳелий
литий бериллий бор (элемент) карбон натрий оксиген фтор неон
натрий магний алюминий силитсий фосфор сулфур хлор аргон
калий калсий скандий титан (элемент) ванадий хром манган оҳан кобалт никел мис руҳ галлий германий арсен селен бром криптон
рубидий стронсий иттрий сирконий ниобий молибден технетсий рутений родий палладий нуқра кадмий индий қалъагӣ сурма теллур йод ксенон
сезий барий лантан серий празеодим неодим прометий самарий европий гадолиний тербий диспрозий ҳолмий эрбий тулий иттербий лютесий ҳафний тантал волфрам рений осмий иридий платина тилло симоб таллий сурб висмут полоний астат радон
франcий радий актиний торий протактиний уран (элемент) нептуний плутоний америcий кюрий берклий калифорний эйнштейний фермий менделевий нобелий лоуренсий резерфордий дубний сиборгий борий ҳассий мейтнерий дармштадтий рентгений коперниcий ниҳоний флеровий московиум ливерморий теннесин оганессон


Fe

Ru
манганоҳанкобалт
Рақами атомӣ (Z)26
Гурӯҳгурӯҳи 8
Даврдаври 4
Блокd-блок
Категорияи элемент  Металли гузаранда
Конфигуратсияи электрон[Ar] 3d6 4s2
Электронҳо аз рӯӣ ҷилд2, 8, 14, 2
Хосиятҳои физикӣ
Фаза дар ҲФМсахт
Нуқтаи гудозиш1811 K ​(1538 °C, ​2800 °F)
Ҳарорати ҷӯшиш3134 K ​(2862 °C, ​5182 °F)
Зичӣ (наздик ба ҳ.х.)7.874 гр/см3
ҳангоми моеъ будан (дар н.г.)6.98 гр/см3
Ҳарорати гудозиши хос13.81 кҶ/мол
Ҳарорати буғшавии хос340 кҶ/мол
Гармигунҷоиши молярӣ25.10 Ҷ/(мол·К)
Буғи сершуда
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 1728 1890 2091 2346 2679 3132
Хосиятҳои атомӣ
Дараҷаҳои оксидшавӣ−4, −2, −1, 0, +1,[2] +2, +3, +4, +5,[3] +6, +7[4] (an amphoteric oxide)
ЭлектроманфииятҶадвали Полинг: 1.83
Қувваҳои иондоршавӣ
  • 1-ум: 762.5 кҶ/мол
  • 2-юм: 1561.9 кҶ/мол
  • 3-юм: 2957 кҶ/мол
  • (бештар)
Радиуси атомэмпирикӣ: 126 пм
Радиуси ковалентӣLow spin: 132±3 pm
High spin: 152±6 пм
Color lines in a spectral range
Хатҳои спектрии Оҳан
Дигар хосиятҳо
Сохтори булӯрӣbody-centered cubic (bcc)
Body centered cubic crystal structure for оҳан

a=286.65 pm
Сохтори булӯрӣface-centered cubic (fcc)
Face centered cubic crystal structure for оҳан

between 1185–1667 K
Суръати овоз thin rod5120 м/с (дар ҳ.х.) (electrolytic)
Васеъшавии ҳароратӣ11.8 µm/(m·K) (дар 25 °C)
Гармигузаронандагӣ80.4 W/(m·K)
Муқобилияти нисбӣ96.1 nΩ·m (дар 20 °C)
Нуқтаи Кюрӣ1043 K
Тартибории магнитӣферромагнетик
Модули Юнг211 ГПа
Модули ғеҷонидан82 ГПа
Модули чандирии ҳаҷмдор170 ГПа
Коэффисиенти Пуассон0.29
Сахтии Моос4
Сахтии Виккерс608 МПа
Сахтӣ аз рӯи Бринелл200–1180 МПа
Рақами CAS7439-89-6
Таърих
Кашфbefore 5000 BC
Изотопҳои асосии оҳан
Изо­топ Мавҷу­дият Давраи ним­таҷзия (t1/2) Тарзи таҷзия Маҳ­сул
54Fe 5.85% собит
55Fe синт 2.73 y ε 55Mn
56Fe 91.75% собит
57Fe 2.12% собит
58Fe 0.28% собит
59Fe syn 44.6 d β 59Co
60Fe trace 2.6×106 y β 60Co
| пайвандҳо


ОҲАН (лот. Ferrum), Fe, элементи химиявии гурӯҳи VIII ҷадвали Менделеев; рақами ат. 26, массаи ат. 55,847. О. ба инсоният аз қадимулайём маълум аст. О. қариб 300 минерали оксидӣ, сулфидӣ, силикатӣ, карбонатӣ, фосфатӣ ҳосил менамояд. О. дар организми одаму ҳайвонот дар раванди пайвастану ба бофтаҳо интиқол додани оксиген иштирок мекунад. О. фаъолияти узвҳои хунофарро меангезад, ҳамчун дору ҳангоми муолиҷаи камхунии оҳаннорасо, диатезҳои хунрез, лейкоз ва ғ. истифода мегардад. Изотопи радиоактиви он 59Fe ҳангоми тадқиқоти клиникӣ кор фармуда мешавад. Дар организми одам 4 – 5 г О. мавҷуд аст: 70%-и ин миқдор дар таркиби гемоглобин, 5 – 10% дар таркиби пигменти нафаскашии мушакҳо (миоглобин) ва 0,1% дар таркиби плазмаи хун дохил мешавад; 20 – 25%-и О. дар организм дар шакли захира вуҷуд дорад. Миқдори О. дар зардоби хуни марди калонсол 120 мкг/100 мл, дар занҳо – 80 мкг/100 мл аст. Дар як шаборӯз бо пешоб 60 – 100 мкг О. хориҷ мешавад. Ҳангоми гемосидерози пӯст, гемохроматоз, баъзе шаклҳои камхунӣ, бемориҳои сироятӣ, сиррози ҷигар, уремия, омосҳои бадфарҷом ва ғ. дар таркиби зардоби хун миқдори О. якбора меафзояд (гиперсидеремия). Сиёҳолуи хушк, лӯбиё, ҷигари гов, нахӯд, марҷумак ва диг. ғизоҳо О.-и фаровон доранд. Мубодилаи О. дар организм ба фаъолияти ҷигар вобаста аст. Бинобар ин аз рӯи миқдори О. дар таркиби зардоби хун метавон оид ба ҳолати ҷигар баҳо дод.

Инҷоро ҳам бингаредВироиш

Сарчашма:Энциклопедия-Каталог статей - ТГМУ им. Абуали ибни Сино http://www.tajmedun.tj/publ/ehnciklopedija/o/18

Викианбор has media related to:
  1. (2016) «Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)». Pure and Applied Chemistry 88 (3): 265–91. doi:10.1515/pac-2015-0305.
  2. (2003) «Fourier transform emission spectroscopy of the g4Δ-a4Δ system of FeCl». Journal of Molecular Spectroscopy 221 (2). doi:10.1016/S0022-2852(03)00225-X. Bibcode2003JMoSp.221..261R.
  3. Demazeau, G. (1982). «Recent developments in the field of high oxidation states of transition elements in oxides stabilization of Six-coordinated Iron(V)». Zeitschrift für anorganische und allgemeine Chemie 491: 60–66. doi:10.1002/zaac.19824910109.
  4. Lu, J. (2016). «Experimental and theoretical identification of the Fe(VII) oxidation state in FeO4−». Physical Chemistry Chemical Physics 18 (45): 31125–31131. doi:10.1039/C6CP06753K. PMID 27812577. Bibcode2016PCCP...1831125L.