Технетсий – элементи гуруҳи ҳафтум (мувофиқи таснифоти куҳна – зергуруҳи иловагии гуруҳи ҳафт), даври панҷуми системаи даврии элементҳои кимиёвӣ, рақами атомиаш – 43 мебошад. Бо рамзи Tc ифода карда мешавад (лат. Technetium). Моддаи соддаи технетсий – металли радиоактивии нуқрагини хокистариранг мебошад. Аз ҳама элементи сабуки бе изотопҳои устувор аст. Нахустин аз элементҳои химиявии синтезкардашуда мебошад.

Технетсий, 43Tc
Акс:Technetium.jpg
Технетсий
Талаффуз/tɛkˈnʃiəm/ (tek-NEE-shee-əm)
Номи дигарtechnetium
Рақами массавӣ[97]
Технетсий дар ҷадвали даврӣ
ҳидроген ҳелий
литий бериллий бор (элемент) карбон натрий оксиген фтор неон
натрий магний алюминий силитсий фосфор сулфур хлор аргон
калий калсий скандий титан (элемент) ванадий хром манган оҳан кобалт никел мис руҳ галлий германий арсен селен бром криптон
рубидий стронсий иттрий сирконий ниобий молибден технетсий рутений родий палладий нуқра кадмий индий қалъагӣ сурма теллур йод ксенон
сезий барий лантан серий празеодим неодим прометий самарий европий гадолиний тербий диспрозий ҳолмий эрбий тулий иттербий лютесий ҳафний тантал волфрам рений осмий иридий платина тилло симоб таллий сурб висмут полоний астат радон
франcий радий актиний торий протактиний уран (элемент) нептуний плутоний америcий кюрий берклий калифорний эйнштейний фермий менделевий нобелий лоуренсий резерфордий дубний сиборгий борий ҳассий мейтнерий дармштадтий рентгений коперниcий ниҳоний флеровий московиум ливерморий теннесин оганессон
Mn

Tc

Re
молибдентехнетсийрутений
Рақами атомӣ (Z)43
Гурӯҳгурӯҳи 7
Даврдаври 5
Блокd-блок
Категорияи элемент  Металли гузаранда
Конфигуратсияи электрон[Kr] 4d5 5s2
Электронҳо аз рӯӣ ҷилд2, 8, 18, 13, 2
Хосиятҳои физикӣ
Фаза дар ҲФМсахт
Нуқтаи гудозиш2430 K ​(2157 °C, ​3915 °F)
Ҳарорати ҷӯшиш4538 K ​(4265 °C, ​7709 °F)
Зичӣ (наздик ба ҳ.х.)11 гр/см3
Ҳарорати гудозиши хос33.29 кҶ/мол
Ҳарорати буғшавии хос585.2 кҶ/мол
Гармигунҷоиши молярӣ24.27 Ҷ/(мол·К)
Буғи сершуда (extrapolated)
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 2727 2998 3324 3726 4234 4894
Хосиятҳои атомӣ
Дараҷаҳои оксидшавӣ−3, −1, 0, +1,[1] +2, +3,[1] +4, +5, +6, +7 (a strongly acidic oxide)
ЭлектроманфииятҶадвали Полинг: 1.9
Қувваҳои иондоршавӣ
  • 1-ум: 702 кҶ/мол
  • 2-юм: 1470 кҶ/мол
  • 3-юм: 2850 кҶ/мол
Радиуси атомэмпирикӣ: 136 пм
Радиуси ковалентӣ147±7 пм
Color lines in a spectral range
Хатҳои спектрии Технетсий
Дигар хосиятҳо
Сохтори булӯрӣhexagonal close-packed (hcp)
Hexagonal close packed crystal structure for технетсий
Суръати овоз thin rod16,200 м/с (дар 20 °C)
Васеъшавии ҳароратӣ7.1 µm/(m·K)[2] (at r.t.)
Гармигузаронандагӣ50.6 W/(m·K)
Муқобилияти нисбӣ200 nΩ·m (дар 20 °C)
Тартибории магнитӣпарамагнетик
Таъсирпазирии магнитӣ+270.0·10−6 см3/мол (298 K)[3]
Рақами CAS7440-26-8
Таърих
ПешгӯикунандаДмитрий Менделеев (1871)
Кашф ва ҷудогузории аввалинЭмилио Сегре and Carlo Perrier (1937)Хатои ибора: Аломати нуқтагузории шинохтанашуда "ё"
Изотопҳои асосии технетсий
Изо­топ Мавҷу­дият Давраи ним­таҷзия (t1/2) Тарзи таҷзия Маҳ­сул
95mTc синт 61 d ε 95Mo
γ
IT 95Tc
96Tc syn 4.3 d ε 96Mo
γ
97Tc syn 4.21×106 y ε 97Mo
97mTc syn 91 d IT 97Tc
98Tc syn 4.2×106 y β 98Ru
γ
99Tc trace 2.111×105 y β 99Ru
99mTc syn 6.01 h IT 99Tc
γ
| пайвандҳо

Технетсий аз калимаи юнонии «tеchnicos» гирифта шуда, маънояш «сунъӣ» мебошад.

Мавҷуд будани элементи рақами тартибиаш 43 ҳанўз аз ҷониби Д.И. Менделеев пешгўӣ шуда, ба он номи аналоги манган «экаманган» дода шуда буд. Танҳо соли 1937 ин элемент ҳангоми бомбаборонкунии ядрои молибден бо дейтронҳо кашф гардид. Ҳоло зиёда аз 20 изотопҳои радиофаъоли технетсий маълум аст. Онро дар тайфҳои (спектрҳо) Офтоб, инчунин ситораҳои ҷавон пайдо кардаанд. Дар бораи фаъолияти биологии технетсий бинобар ноустувор будани изотопҳои он маълумот ниҳоят каманд. Ба шарофати қобилияти комплекҳосилкунӣ доштан технетсий метавонад дар шушҳо, гурдаҳо, ҷигар, сипурз ва мағзи сар ҷамъ шавад.

  1. 1.0 1.1 Technetium: technetium(III) iodide compound data. OpenMOPAC.net. 10 Декабри 2007 санҷида шуд.
  2. Cverna, Fran (2002). "Ch. 2 Thermal Expansion". ASM Ready Reference: Thermal properties of metals (PDF). ASM International. ISBN 978-0-87170-768-0. 
  3. Weast, Robert (1984). CRC, Handbook of Chemistry and Physics. Boca Raton, Florida: Chemical Rubber Company Publishing. pp. E110. ISBN 0-8493-0464-4.