Ҳидроген

элементи химиявӣ

Онро инунин гидроген низ меноманд.

Ҳидроген, 1H
Hydrogen discharge tube.jpg
Purple glow in its plasma state
Ҳидроген
Номи дигарhydrogen
Намуди зоҳирӣгази беранг
Вазни атомии муқаррарӣ Ar, std(H)[1.007841.00811] conventional: 1.008
Ҳидроген дар ҷадвали даврӣ
ҳидроген ҳелий
литий бериллий бор (элемент) карбон натрий оксиген фтор неон
натрий магний алюминий силитсий фосфор сулфур хлор аргон
калий калсий скандий титан (элемент) ванадий хром манган оҳан кобалт никел мис руҳ галлий германий арсен селен бром криптон
рубидий стронсий иттрий сирконий ниобий молибден технетсий рутений родий палладий нуқра кадмий индий қалъагӣ сурма теллур йод ксенон
сезий барий лантан серий празеодим неодим прометий самарий европий гадолиний тербий диспрозий ҳолмий эрбий тулий иттербий лютесий ҳафний тантал волфрам рений осмий иридий платина тилло симоб таллий сурб висмут полоний астат радон
франcий радий актиний торий протактиний уран (элемент) нептуний плутоний америcий кюрий берклий калифорний эйнштейний фермий менделевий нобелий лоуренсий резерфордий дубний сиборгий борий ҳассий мейтнерий дармштадтий рентгений коперниcий ниҳоний флеровий московиум ливерморий теннесин оганессон


H

Li
– ← ҳидрогенҳелий
Рақами атомӣ (Z)1
Гурӯҳ1: H ва металлҳои ишқорӣ
Даврдаври 1
Блокs-блок
Категорияи элемент  Ғайриметали реактивӣ
Конфигуратсияи электрон1s1
Электронҳо аз рӯӣ ҷилд1
Хосиятҳои физикӣ
Фаза дар ҲФМгаз
Нуқтаи гудозиш13.99 K ​(−259.16 °C, ​−434.49 °F)
Ҳарорати ҷӯшиш20.271 K ​(−252.879 °C, ​−423.182 °F)
Зичӣ (дар ҲФМ)0.08988 g/L
ҳангоми моеъ будан (дар н.г.)0.07 гр/см3 (solid: 0.0763 g/cm3)[1]
ҳангоми моеъ будан (дар н.ҷ.)0.07099 гр/см3
Нуқтаи сечанда13.8033 K, ​7.041 кПа
Нуқтаи бӯҳронӣ32.938 K, 1.2858 МПа
Ҳарорати гудозиши хос(H2) 0.117 кҶ/мол
Ҳарорати буғшавии хос(H2) 0.904 кҶ/мол
Гармигунҷоиши молярӣ(H2) 28.836 Ҷ/(мол·К)
Буғи сершуда
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 15 20
Хосиятҳои атомӣ
Дараҷаҳои оксидшавӣ−1, +1 (an amphoteric oxide)
ЭлектроманфииятҶадвали Полинг: 2.20
Қувваҳои иондоршавӣ
  • 1-ум: 1312.0 кҶ/мол
Радиуси ковалентӣ31±5 пм
Радиуси Ван дер Ваалс120 пм
Color lines in a spectral range
Хатҳои спектрии Ҳидроген
Дигар хосиятҳо
Сохтори булӯрӣhexagonal
Hexagonal crystal structure for ҳидроген
Суръати овоз1310 м/с (gas, 27 °C)
Гармигузаронандагӣ0.1805 W/(m·K)
Тартибории магнитӣдиамагнетик </ref>
Таъсирпазирии магнитӣ−3.98·10−6 см3/мол (298 K)[2]
Рақами CAS12385-13-6
1333-74-0 (H2)
Таърих
КашфHenry Cavendish[3][4] (1766)
Номгузорӣ аз тарафиАнтуан Лавуазйе[5] (1783)
Изотопҳои асосии ҳидроген
Изо­топ Мавҷу­дият Давраи ним­таҷзия (t1/2) Тарзи таҷзия Маҳ­сул
1H 99.98% собит
2H 0.02% собит
3H trace 12.32 y β 3He
| пайвандҳо

Рақами тартибии ҳидроген ба 1 баробар буда, конфигуратсияи электронии 1s1 –ро дорад. Массаи атомиаш 1,00794 мебошад. Ҳидрогени инфиродӣ (Н) соли 1766 аз тарафи олими англис Генри Кавендиш муайян карда шуд. Номи ҳидроген аз калимаи юнонии «hydro genes» гирифта шуда, маънояш тавлидкунандаи об мебошад. Ба ин элемент номи ҳидрогенро соли 1779 олими фаронсавӣ А.Л.Лавуазйе дод. Нишонаи «Н» аз ҷониби Берселиус соли 1814 пешниҳод гардид. Ҳидроген аз ҳама элементи паҳншудатарини Олам маҳсуб гардида, аз се ду ҳиссаи массаи онро ташкил медиҳад. 73% массаи Офтоб аз ҳидрогени атомӣ иборат аст. Дар бадани одам ба 100 атоми ҳидроген ҳамагӣ 58 атоми дигар элементҳо рост меояд. Дар шакли озод дар газҳои чоҳҳои нафт, қабатҳои болоии атмосфера вомехўрад. Ҳидроген инчунин ба таркиби об ва узвиёти зинда, маъданҳо ва ғайра шомил мебошад. Гази беранг, бебўй. Зичиаш нисбат ба ҳамаи газҳо камтар аст (ρ=0,089 г/л). Ҳангоми сахт хунук кардан ба моеи беранг табдил меёбад. Зимни хунуккунии минбаъда ба шакли моддаи сахт мегузарад. Дар об ниҳоят кам ҳал мешавад.

Инҷоро ҳам бингаредВироиш

Викианбор маводҳои вобаста ба мавзӯи
Ҳидроген дорад
  1. Wiberg, Egon; Wiberg, Nils; Holleman, Arnold Frederick (2001). Inorganic chemistry. Academic Press. p. 240. ISBN 978-0123526519. 
  2. Weast, Robert (1984). CRC, Handbook of Chemistry and Physics. Boca Raton, Florida: Chemical Rubber Company Publishing. pp. E110. ISBN 978-0-8493-0464-4. 
  3. "Hydrogen". Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry. Wylie-Interscience. 2005. pp. 797–799. ISBN 978-0-471-61525-5. 
  4. Emsley, John (2001). Nature's Building Blocks. Oxford: Oxford University Press. pp. 183–191. ISBN 978-0-19-850341-5. 
  5. Stwertka, Albert (1996). A Guide to the Elements. Oxford University Press. pp. 16–21. ISBN 978-0-19-508083-4.