Қаламфур: Тафовут байни таҳрирҳо

no edit summary
х (бот: ислоҳ карда истодааст, replaced: [[Category: → [[Гурӯҳ:)
No edit summary
{{Таксон
[[Image:Capsicum1.jpg|thumb|right|300px|Қаламфур]]
|image file = Capsicum annuum1.jpg
|image descr = Меваҳои расида дар навдаҳои рустанӣ
|regnum = Наботот
|parent = Capsicum
|rang = намуд
|latin = Capsicum annuum
|author = [[L.]], 1753
|syn =
|children name =
|children =
|range map =
|range map caption =
|range map width =
|range legend =
|wikispecies = Capsicum annuum
|grin = 8904
}}
 
'''Қаламфур''' ({{lang-la|Cápsicum ánnuum}}), қаланфур, қаламфул, занҷабил — гиёҳест бисёрсола (дар шароити киштукор яксола).
'''Қаламфур''', занҷабили сурх, як навъ растанӣ, ки бисёр тунд аст. Дар собиқ [[СССР]] асосан дар ноҳияҳои ҷануб мекоранд, вале дар минтақаҳои миёна ҳам нағз нашъунамо мекунад. Навъҳои маъмулаш «Украинии тез», «Астраханӣ-147», «Маргилонӣ-330». Қаламфури борики дароз (аз сабаби дар таркибаш моддаи махсуси [[капсатсин]] доштанаш) хеле тунд аст. Қаламфури сурхро яклухт хушк карда ё кӯфта ба таом меандозанд. Қаламфури кӯфтаро ҳамчун адвиёт истифода мебаранд.
 
== Тавсифоти ботаникӣ ==
[[Гурӯҳ:Қаламфурҳо]]
То 1 м қад мекашад. Пояаш рости сершох, баргаш байзашакл ё нештаршакли думчадор. Гулаш сафед, зард ё бунафш. Ҳосилаш сертухми бештар сурх, зард, норанҷӣ, бунафши сиёҳтоб.
[[Гурӯҳ:Растаниҳо аз рӯи алифбо]]
Қаламфур дар ноҳияҳои тропикии Америка худрӯй аст. Қаламфурро то милод ҳам парвариш мекарданд. Соли 1943 Колумб онро ба Испания овард ва зуд дар Европа маъмул гашт. Асри 16 қаламфурро дар дорухонаҳои Аврупо чун доруӣ мефурӯхтанд.
Дар собиқ [[СССР]] асосан дар ноҳияҳои ҷануб мекоранд, вале дар минтақаҳои миёна ҳам нағз нашъунамо мекунад. Навъҳои маъмулаш «Украинии тез», «Астраханӣ-147», «Маргилонӣ-330».
 
== Истифодабарӣ ҳамчун хӯрданӣ ==
'''Қаламфур''', занҷабиличун сурх,хӯриш якмаъмул навъаст. растанӣ,Онро кибарои бисёрочоронидан тундва астконсерв фаровон истифода мебаранд, ба таом меандозанд. ДарТундии собиққаламфур [[СССР]]ба асосаналкалоиди даркапсансин ноҳияҳоивобастагӣ ҷанубдорад. мекоранд,Дар валетаркиби дарқаламфур минтақаҳоивитамини миёнаС, ҳамкаротин нағз(провитамини нашъунамоА), мекунад.инчунин Навъҳоивитаминҳои маъмулашР, «УкраинииВ1, тез»В2, «Астраханӣ-147»қанд, «Маргилонӣ-330»сафеда ва ғайра мавҷуданд. Қаламфури борики дароз (аз сабаби дар таркибаш моддаи махсуси [[капсатсин]] доштанаш) хеле тунд аст. Қаламфури сурхро яклухт хушк карда ё кӯфта ба таом меандозанд. Қаламфури кӯфтаро ҳамчун адвиёт истифода мебаранд.
 
== Хосияти шифоӣ ==
{{stub}}
Қаламфур гиёҳи доруист. Бино ба маълумоти Абӯалии Сино қаламфур давои иштиҳоовар, пешоброн буда, кори дилу меъдаро тақвият мебахшад, оруғ ва дамиши шикамро рафъ менамояд. Бо ақидаи муаллифи «Муҳити Аъзам» Муҳаммад Аъзамхон (асри 19) қаламфур ҳазмкунандаи таом буда, рутубати димоғу меъдаро мебарад, бодро меронад, барои назла ва сурфа муфид аст. Табибони қадим истеъмоли Қаламфурро барои бемориҳои меъдаву рӯда, ҷигар ва гурда зараровар ҳисобидаанд.
Табибони халқӣ қаламфурро ба сифати давои арақовар ва иштиҳокушо кор мефармоянд. Қаламфури тару тозаро ба хасмол, думбал ва ҷои дардманди мушакҳо мебанданд. Дар мавриди набудани қаламфури тар хушки онро кӯфта, бо оби гарм меомезанд ва ба ҷойҳои дардманди буғумҳо мемоланд.
Дар тибби муосир қиёми спиртии қаламфур барои беҳтар сохтани фаъолияти узвҳои ҳозима ва чун доруи иштиҳоовар тавсия дода мешавад. Аз қаламфури сурх нақеъ, линимент, капсин, капситрин ва пластир тайёр мекунанд, ки ҳангоми невралгия, радикулит, миозит, люмбоишиалгия, дарди банду буғумҳо ба кор мераванд. Қаламфури ширинро барои муолиҷаи камхунӣ, зангила, бемадорӣ, авитаминоз, кушодани иштиҳо ва ҳазми хӯрок кор мефармоянд.
Ашхосе, ки бемории бавосир доранд, бояд аз истеъмоли қаламфур худдорӣ намоянд, зеро он мумкин аст боиси сӯзиши мақъад ва хуншорӣ гардад. Истеъмоли қаламфури тунд дар мавриди бемориҳои меъда, рӯда, хусусан захми меъда, амрози ҷигар (сирроз, гепатитҳои шадид ва музмин) ва гурда (нефрит ва нефрозҳои шадид ва музмин) низ зиён дорад.
 
== Эзоҳ ==
[[ar:فلفل رومي]]
{{эзоҳ}}
[[ast:Pimientu]]
 
[[en:Bell pepper]]
== Адабиёт ==
[[fa:فلفل دلمه‌ای]]
* Ҳикмати асрҳо, Д., 1975;
[[id:Paprika]]
* Скляревский Л. Я., Целебные свойства пищевых растений, М., 1972;
[[is:Paprika]]
* Гаммерман А. Ф. (ва диг.), Лекарственные растения (Растения-целители), М., 1975;
[[ja:ピーマン]]
* Культурные растения, М., 1978; Нуралиев Ю., Лекарственные растения, Д., 1988.
[[kk:Бұрыш (көкөніс)]]
 
[[kn:ದೊಣ್ಣೆ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ]]
[[Гурӯҳ:Қаламфурҳо]]
[[ko:단고추]]
[[lt:Saldžioji paprika]]
[[nl:Paprika]]
[[no:Paprika]]
[[sv:Paprika]]
[[yi:פאפריקע]]