Донишгоҳи Стэнфорд

Донишгоҳи Стэнфорд [3], инчунин Донишгоҳи Станфорд [4][5][6] (англ. Stanford University; номи пурра англ. Leland Stanford Junior University, University. Leland Stanford Jr.) — як донишгоҳи хусусии тадқиқотӣ дар Иёлоти Муттаҳида мебошад, ки яке аз мӯътабартарин ва баҳобаландтарин дар Иёлоти Муттаҳида ва ҷаҳон мебошад. Дар наздикии шаҳри Пало-Алто (ҷануби Сан-Франсиско) ҷойгир аст.

Донишгоҳи Стэнфорд
Stanford wordmark (2012).svg
Stanford Oval May 2011 panorama.jpg
Соли таъсисёбӣ 1885[1]
Донишҷӯён 16 424[2]
Сайт stanford.edu(англ.)
Commons-logo.svg Парвандаҳо дар Викианбор
Шаҳраки Донишгоҳи Стэнфорд

Тавсифи мухтасарВироиш

Дар Стэнфорд зиёда аз 7,000 донишҷӯён ва зиёда аз 9,000 аспирантҳо аз Иёлоти Муттаҳида ва тамоми ҷаҳон таҳсил мекунанд. Таълим дар бисёр факултаҳо, аз ҷумла ҳуқуқшиносӣ, тиббӣ, техникӣ, мусиқӣ ва ғайра амалӣ карда мешавад. Сохтор инчунин мактабҳои гуногун (ба монанди Мактаби олии тиҷорати Стэнфорд) ва марказҳои илмиро дар бар мегирад. Донишгоҳ дар водии Силикон ҷойгир аст. Хатмкардагони он ширкатҳое ба мисли Hewlett-Packard, Electronic Arts, Sun Microsystems, Nvidia, Yahoo!, Cisco Systems, Silicon Graphics, TSMC ва Google-ро таъсис доданд.

Донишҷӯёни Стэнфорд аз рӯи 36 намуди варзиш рақобат мекунанд [7] ва донишгоҳ яке аз ду донишгоҳи хусусист, ки дар бахши аввали футболи конфронси Pacific-12 мубориза мебаранд. Дар тӯли мавҷудияти барномаи варзишӣ дар донишгоҳ, шогирдонаш 126 унвони қаҳрамонии NCAA-ро дар намудҳои дастаӣ ба даст овардаанд, ки ин нишондиҳандаи аввалин дар байни ҳамаи муассисаҳои таълимӣ мебошад [8].

Маҷмааи ҳудудии илмӣ ва истеҳсолиро дар бар мегирад (ба истилоҳ боғи тадқиқотӣ-илмии Стэнфорд).

ТаърихВироиш

Стэнфордро як сарбози роҳи оҳан, сенатори ИМА ва губернатори собиқи Калифорния Леланд Стэнфорд ва ҳамсари ӯ Ҷейн Стэнфорд таъсис додаанд. Донишгоҳ ба номи писари ягонаи онҳо, Леланд Стэнфорди хурдӣ, ки соли 1884 вафот кардааст ва то 16-умин солгарди таваллудаш умр надидааст, номгузорӣ шудааст. Стэнфордҳо тасмим гирифтанд, ки донишгоҳро ба писари ягонаи худ бахшанд ва Леланд ба ҳамсараш гуфт: "Фарзандони Калифорния фарзандони мо хоҳанд буд."

Сенатор ва хонум Стэнфорд ба назди Президенти Ҳарвард Чарлз Элиот ташриф оварда, аз ӯ пурсиданд, ки барои ташкили як Ҳарварди дуюм дар Пало-Алто чӣ қадар маблағ лозим аст. Элиот ин маблағро 5 миллион доллар номид. Аммо, бо пешниҳоди Э. Д. Уайт, Президенти Донишгоҳи Корнелл, барои аввалин ректори Стэнфорд шудан пешниҳод гирифт, аммо ҷуфт радд гирифтанд [9]. Ба ҷои ин, Э. Д. Уайт онҳоро ба Дэвид Старр Ҷордан, донишҷӯи собиқ ва президенти Донишгоҳи Индиана ишора кард. Дар ниҳоят, ҷуфти ҳамсарон дар интихоби охирин истоданд, гарчанде ки онҳо ба роҳбарони Ivy League музди меҳнатро ду баробар зиёдтар пешниҳод карда буданд [10].

Шиори донишгоҳи нав, ки онро Дэвид интихоб кард, олмонӣ: «Die Luft der Freiheit weht» (боди озодӣ мевазад) - иқтибос аз Улрих фон Гуттен буд. Ин шиор махсусан дар давраи Ҷанги Якуми Ҷаҳон шубҳанок буд, вақте ки ягон калима ба забони олмонӣ бо душманӣ қабул карда мешуд. Сипас донишгоҳ эълон кард, ки ин шиор расмӣ нест [11].

Дар донишгоҳ Филип Зимбардо таҷрибаи зиндони Стэнфордро гузаронд [12].

Барномаҳои омӯзишӣВироиш

Аз соли 2020, донишҷӯёни Донишгоҳи Стэнфорд метавонанд дараҷаи бакалаврро аз рӯи ихтисосҳои зерин ба даст оранд (танҳо ихтисосҳои асосӣ):[13]

  • Аэронавтика и астронавтика
  • Афроамериканцы в США
  • Американистика
  • Антропология
  • Археология
  • Архитектурный дизайн
  • История искусства
  • Прикладное искусство
  • Азиатоамериканцы в США
  • Атмосфера и энергия
  • Биоинженерия
  • Биология
  • Биомеханическая инженерия
  • Биомедицинская вычислительная техника
  • Химическая инженерия
  • Химия
  • Латиноамериканцы в США
  • Китайский язык, литература и культура
  • Гражданское строительство
  • Антиковедение
  • Связь
  • Сравнительная литература
  • Сравнительные исследования в сфере рас и этносов
  • Информатика
  • Исследование антропологического воздействия на Землю
  • Изучение Восточной Азии
  • Экономика
  • Теория и практика образовательного процесса
  • Электротехника
  • Энергосберегающая инженерия
  • Инженерная физика
  • Английский язык, литература и культура
  • Природоохранная инженерия
  • Этика в обществе
  • Феминистские, гендерные и сексуальные исследования
  • Киноведение и медиаведение
  • Французский язык, литература и культура
  • Геология
  • Геофизика
  • Немецкий язык, литература и культура
  • История
  • Биология человека
  • Культура народов Иберийского полуострова в США
  • Международные отношения
  • Итальянский язык, литература и культура
  • Японский язык, литература и культура
  • Иврит, еврейская литература и культура
  • Корейский язык, литература и культура
  • Лингвистика
  • Наука управления
  • Материаловедение
  • Вычислительная наука
  • Математика
  • Машиностроение
  • Музыка
  • Коренные американцы в США
  • Философия
  • Исследование философских и религиозных воззрений
  • Физика
  • Политология
  • Дизайн продукта
  • Психология
  • Государственная политика
  • Религиоведение
  • Наука, технология и общество
  • Славянские языки, литература и культура
  • Социология
  • Испанский язык, литература и культура
  • Формальный язык
  • Театр и исполнительское искусство
  • Урбанистика
Дар Донишгоҳи Стэнфорд, инчунин барномаҳои олие мавҷуданд, ки ба истилоҳ "дараҷаҳои дохилшавии дуюм" (англ. second entry degree) ном доранд, ки ба онҳо одамони дорои дипломи олӣ аз диг. ихтисос қабул карда мешаванд. Ба онҳо, аз ҷумла, барномаҳои таҳсилоти олии ҳуқуқӣ (J.D.) ва тиббӣ (M.D.) дохил мешаванд. Донишгоҳи Стэнфорд инчунин таҳсили баъдидипломӣ, магистрӣ ва докториро таъмин менамояд.[14]

Маълумоти иловагии ҳарбӣВироиш

Донишгоҳи Стэнфорд курсҳои таълими афсарони худро надорад (ROTC). Аммо, мутобиқи созишномаҳо оид ба қабули марҳилавӣ ба донишгоҳ, ки бо се муассисаи дигари таҳсилоти олии шаҳрвандии дорои чунин курсҳо баста шудаанд, донишҷӯёне, ки дараҷаи бакалавр дар Стэнфорд таҳсил мекунанд, қобилияти ҳамзамон дар РОТС (барномаҳо дар мактабҳои дахлдор, ки созишномаҳои зикршуда баста шудаанд) таълим гирифтанро доранд. Ҳамзамон, Донишгоҳи Стэнфорд ба донишҷӯёне, ки хоҳиши таҳсил дар доираи барномаҳои ROTC-ро изҳор намудаанд, дар сафар дар байни шаҳракҳои муассисаҳои таълимии дахлдор, ки барои онҳо як воҳиди махсуси донишгоҳ (Идораи ҷамоаҳои вобаста ба ҳарбӣ) изҳори омодагӣ мекунад, масъул аст, пешниҳод менамояд. Аз ҷумла, Army ROTC барои донишҷӯёни Стэнфорд, ки шаҳрвандии ИМА доранд, дар Донишгоҳи Санта-Клара, Naval ROTC, дар Донишгоҳи Калифорния дар Беркли, Air Force ROTC, дар Донишгоҳи Калифорния дар Сан-Хосе, ки мутаносибан афсаронро барои эҳтиёҷоти Артиши ИМА, Нерӯи баҳрии ИМА ва Корпуси дарёии ИМА, нерӯҳои ҳавоии ИМА омода мекунад, таҳсилро таъмин мекунад [15].

НоширВироиш

Донишгоҳ дорои нашриёти "Стэнфорд Юниверситӣ Пресс" мебошад, ки адабиёти академиро нашр мекунад. Нашри китобҳо дар донишгоҳ дар охири асри 19 оғоз ёфт; соли 1917 чопхонаҳо харида шуданд. Аз соли 1999 ин як ҷузъи шабакаи китобхонаи донишгоҳҳо аст. Нашриёт тақрибан 3500 китоб, аз ҷумла 130 китоби нав дар як сол нашр мекунад.

РейтингҳоВироиш

Дар соли 2011, Донишгоҳи Стэнфорд дар рейтинги академии воломақоми донишгоҳҳои Ҷаҳон ҷои дуюмро [16], панҷум ҷойро дар Forbes аз рӯи беҳтарин донишгоҳҳои Иёлоти Муттаҳидаи Амрико [17], чорум ҷоро дар Вашингтон Монслӣ [18] ва панҷум ҷоро дар рейтинги US News. & World Report ишғол мекунад [19].

Дар соли 2018 Донишгоҳи Стэнфорд бори чорум дар рейтинги Reuters дар байни донишгоҳҳои инноватсионии ҷаҳон ҷой гирифт.[20]

АдабиётВироиш

  • Margo Davis: The Stanford album: a photographic history, 1895—1945. Stanford Univ., Stanford, Calif. 1989, ISBN 0-8047-1639-0.
  • Stuart W. Leslie: The Cold War and American Science: The Military-Industrial-Academic Complex at MIT and Stanford. Columbia University Press, New York [u. a.] 1993, ISBN 0-231-07958-3.
  • Rebecca S. Lowen: Creating the Cold War University: The Transformation of Stanford. University of California Press, Berkeley 1997, ISBN 0-520-20541-3.

ЭзоҳВироиш

  1. A History of Stanford (ингл.) / Stanford University
  2. https://www.stanford.edu/about/
  3. Англо-русский лингвострановедческий словарь «Американа II» / под ред. доктора филологических наук, профессора Г. В. Чернова. — Словари ABBYY Lingvo, 2005
  4. Станфордский университет // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
  5. Большой Энциклопедический словарь. 2000. Статья «СТАНФОРДСКИЙ УНИВЕРСИТЕТ»
  6. Энциклопедический словарь. 2009. Статья «СТАНФОРДСКИЙ УНИВЕРСИТЕТ»
  7. Stanford Cardinal. 2 апрели 2015 санҷида шуд.
  8. Most NCAA Titles. fs.ncaa.org. 11 май 2015 санҷида шуд.
  9. Dear Uncle Ezra Question #10. Cornell University. 21 апрели 2021 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 25 августи 2011.
  10. Starr, Kevin. Life Among the Best and Truest: David Starr Jordan and the Founding of Stanford University // Americans and the California Dream. — Oxford: Oxford University Press, 1973. — С. 314—315. — ISBN 0-19-501644-0.
  11. Casper, Gerhard Die Luft der Freiheit weht - On and Off. Stanford University (5 октябри 1995). 6 сентябри 2009 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 25 августи 2011.
  12. Philip G. Zimbardo. Stanford Prison Experiment. 21 Декабри 2014 санҷида шуд.
  13. Explore Majors Alphabetically(англ.). Stanford University. 22 апрели 2020 санҷида шуд.
  14. Graduate Admissions(англ.). Stanford University. 22 апрели 2020 санҷида шуд.
  15. Reserve Officer Training Corps (ROTC) | Stanford Undergrad
  16. Academic Ranking of World Universities - 2011(англ.). ShanghaiRanking Consultancy. 24 июли 2012 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 5 августи 2012.
  17. America's Top Colleges(англ.). Forbes. 24 июли 2012 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 5 августи 2012.
  18. National University Rankings 2011(англ.)(пайванди дастнорас — таърих). Washington Monthly. 24 июли 2012 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 10 Декабри 2013.
  19. Stanford University(англ.). U.S.News & World Report LP. 24 июли 2012 санҷида шуд. Баргирифта аз сарчашмаи аввал 5 августи 2012.
  20. Ewalt, David M. Reuters Top 100: The World's Most Innovative Universities - 2018(англ.). U.S.. 12 октябри 2018 санҷида шуд.

ПайвандҳоВироиш