Open main menu

Мавлонозода - сарвари ҷунбиши сарбадорони Самарқанд зидди муғулҳо соли 1365-1366.

Мавлонозода
Санаи таваллуд:

номаълум

Зодгоҳ:

Самарқанд, Ӯзбекистон

Санаи марг:

номаълум

Баъд аз шикасти Ҳусайну Темур (аз хони муғул Илёсхӯҷа соли 1365) онҳо бо лашкари боқимонда аз Мовароуннаҳр фирор карданд ва сокинони Самарқанд барои мудофиаи хеш дар андеша монданд. Ашрофони шаҳр аз тарси молу мулки хеш нияти таслим шуданро доштанд. Дар ҷамомади мардуми шаҳр, ки дар масҷиди ҷомеъи Регистон баргузор гардид, мардум ба қарор омад, ки зидди истилогарон муборизаро давом диҳад. Толибилми мадраса Мавлонозода бо розигии ҳозирон вазифаи роҳбарии мудофиаи шаҳрро ба ӯҳдаи худ гирифт. Ҷунбиши сарбадорони Хуросон ва давлатсозии онон чунон асаре дар миёни мардум гузошта буд, ки ин наҳзат низ бо тақлид аз Давлати сарбадорони Хуросон номи Сарбадоронро гирифт. 10 ҳазор нафар чавонони мусаллаҳ дар атрофии Мавлонозода ва ёрони ӯ Мавлоно Хурдаки Бухороӣ ва Абӯбакр Калавин Наддоф гирд омада, бахри ҳифзи Самарқанд савганд ёд карданд, ки "Сар ба дор диҳем, вале ғулом нашавем". Мардуми шаҳр ҷилавӣ ҳукуматро ба даст гирифт, ва як навъ ҳукумати халқие сардори шаҳр гардид. Косибону ҷавонон аслиҳа ва лавозимоти хурокаро аз ашрофон гирифта ба як анбор ҷамъ оварданд, то ин ки муҳосираи бардавомро гузаронанд.

Хони муғул Илёсхӯҷа, ки аз фирори Ҳусайну Темур хабар дошт, мепиндошт, ки Самарқанд бе мудофиа аст. Аз ин рӯ, муғулҳо яку якбора ба дарвозаи кушодаи шаҳр дохил шуданд. Ҳангоме ки онхо ба ҷои камин гирифтаи Мавлонозода расиданд, мудофиакунандагон аз паси сангарҳо истода, душманро бо фалахмон ба зери борони санг гирифтанд. муғулҳо ќариб ду ҳазор касро талаф дода, маҷбур шуданд аќиб нишинанд. Лашкариёни муғул дубора ба Самарқанд хамла оварданд, лек ин бор ҳам муваффақият ба даст оварда натавонистанд. Аз ин рӯ истилогарон маҷбур шуданд, ки аз мухосираи Самарқанд даст кашида, фаќат ба ѓорат кардани атрофии шаҳр ќаноат карда, пас гарданд. Ҳамин тавр самарқандиҳо шаҳри худро аз дасти лашкари муғул начот доданд.

Ҳусайну Темур соли 1366 бо лашкар ба Самарқанд омада, дар даромадгоҳи он қарор мегиранд. Пас роҳбарони Сарбадоронро ба назди хеш хонданд. Сарбадорон ба суханони маккоронаи Темур ва Ҳусайн бовар карда, ба қароргоҳи Ҳусайн ҳозир шуданд. Ҳусайн аҳдшиканона ҳамаи роҳбарони сарбадоронро (ғайр аз Мавлонозода, ки бо илтимоси Темур ӯ зинда монд) ба қатл расонид. Ҳамин тавр ҷунбиши сарбадорон пахш карда шуд.[1]

АдабиётВироиш

  1. Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с.146-147.

Инчунин нигаредВироиш