Тӯҳфаи дӯстон

Тӯҳфаи дӯстон - ин асари ахлокию тарбиявист. Шоҳин онро дар пайравии "Бустон"-и Саъдии Шерозӣ иншо намудааст. Хануз барвакттар накшаи асарро тартиб дода буд. "Тухфаи дустон" бояд чун асари Саъди аз 10 боб иборат мешуд. Аммо бо сабабхои зиёди зиндаги имконият наёфт, ки маснавиро ба охир расонад. Аз ин 10 боби мукарраршуда, танхо боби нухумаш ба боби нухуми "Бустон" мувофик намеояд. Масалан, дар Саъди боби нухум дар тавба бошад, дар Шохин боби нухум ба сабр бояд бахшида мешуд. Тухфаи дустон асари манзумест, ки Шохин онро мехост дар бораи ахлоки хамидаи инсони ва сиёсати мамлакатдори таълиф кунад. Аммо ин асар нотамом мондааст. Ба назар мерасад, ки Шохин хануз асарашро тамом накарда мефахмад, ки вазъи мамлакату чамъиятро бо воситаи панду насихат ислох кардан мумкин нест, бинобар ин, асарашро ба охир намерасонад. Шохин танхо мукаддима ва як фасли боби аввали Тухфаи дустон-ро навишта тавонисту бас. Аз мазмуни ин фасл бармеояд, ки Шохин баробари ба дарбор наздик шудан, ахлоку вазъияти амиру одамони вайро фахмида, ҷаҳонбини ва фикру акидаи вай дар бораи давлат ва мамлакатдории онвакта дигар мешавад. Вай дар вакти толибилми мадраса буданаш амирро як каси одил ва дарбори уро як чои поки адолатпарвар гумон мекард. Баъди он ки амиру вазир ва ахли дарбори уро ба чашми худ дид, фахмид, ки сабабгори бадбахтии чомеа худи хокимони замон будаанд. Маснавии «Тухфаи дустон» дар такомули эчоди ва акидахои ичтимоии танкидии Шохин як давраи хеле муҳим буд. Ин маснави харчанд нотамом буда, шоир дар он хамаи фикрхояшро гуфта натавониста бошад хам, аммо вай баъд аз ин дар газалхояш ва махсусан дар «Бадоеуссаноеъ» раванди танкиди ичтимоиро хеле пурзур намуд.