Хромунсури кимиёии зергурӯҳи 6-уми гурӯҳи 4-и ҷадвали даврии элементҳои кимиёии Д. И. Менделеев рақами атомӣ — 24, массаи атомӣ — 51,9. Бо рамзи Cr (лот. Chromium) ифода мешавад. Металли сафеди ҷилодор

Хром, 24Cr
Chromium crystals and 1cm3 cube.jpg
Хром
Номи дигарchromium
Намуди зоҳирӣнуқрагуни метталӣ
Вазни атомии муқаррарӣ Ar, std(Cr)51.9961(6)[1]
Хром дар ҷадвали даврӣ
ҳидроген ҳелий
литий бериллий бор (элемент) карбон натрий оксиген фтор неон
натрий магний алюминий силитсий фосфор сулфур хлор аргон
калий калсий скандий титан (элемент) ванадий хром манган оҳан кобалт никел мис руҳ галлий германий арсен селен бром криптон
рубидий стронсий иттрий сирконий ниобий молибден технетсий рутений родий палладий нуқра кадмий индий қалъагӣ сурма теллур йод ксенон
сезий барий лантан серий празеодим неодим прометий самарий европий гадолиний тербий диспрозий ҳолмий эрбий тулий иттербий лютесий ҳафний тантал волфрам рений осмий иридий платина тилло симоб таллий сурб висмут полоний астат радон
франcий радий актиний торий протактиний уран (элемент) нептуний плутоний америcий кюрий берклий калифорний эйнштейний фермий менделевий нобелий лоуренсий резерфордий дубний сиборгий борий ҳассий мейтнерий дармштадтий рентгений коперниcий ниҳоний флеровий московиум ливерморий теннесин оганессон


Cr

Mo
ванадийхромманган
Рақами атомӣ (Z)24
Гурӯҳгурӯҳи 6
Даврдаври 4
Блокd-блок
Категорияи элемент  Металли гузаранда
Конфигуратсияи электрон[Ar] 3d5 4s1
Электронҳо аз рӯӣ ҷилд2, 8, 13, 1
Хосиятҳои физикӣ
Фаза дар ҲФМсахт
Нуқтаи гудозиш2180 K ​(1907 °C, ​3465 °F)
Ҳарорати ҷӯшиш2944 K ​(2671 °C, ​4840 °F)
Зичӣ (наздик ба ҳ.х.)7.19 гр/см3
ҳангоми моеъ будан (дар н.г.)6.3 гр/см3
Ҳарорати гудозиши хос21.0 кҶ/мол
Ҳарорати буғшавии хос347 кҶ/мол
Гармигунҷоиши молярӣ23.35 Ҷ/(мол·К)
Буғи сершуда
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 1656 1807 1991 2223 2530 2942
Хосиятҳои атомӣ
Дараҷаҳои оксидшавӣ−4, −2, −1, 0, +1, +2, +3, +4, +5, +6 (depending on the oxidation state, an acidic, basic, or amphoteric oxide)
ЭлектроманфииятҶадвали Полинг: 1.66
Қувваҳои иондоршавӣ
  • 1-ум: 652.9 кҶ/мол
  • 2-юм: 1590.6 кҶ/мол
  • 3-юм: 2987 кҶ/мол
  • (бештар)
Радиуси атомэмпирикӣ: 128 пм
Радиуси ковалентӣ139±5 пм
Color lines in a spectral range
Хатҳои спектрии Хром
Дигар хосиятҳо
Сохтори булӯрӣbody-centered cubic (bcc)
Body centered cubic crystal structure for хром
Суръати овоз thin rod5940 м/с (дар 20 °C)
Васеъшавии ҳароратӣ4.9 µm/(m·K) (дар 25 °C)
Гармигузаронандагӣ93.9 W/(m·K)
Муқобилияти нисбӣ125 nΩ·m (дар 20 °C)
Тартибории магнитӣантиферромагнетик (rather: SDW)[2]
Таъсирпазирии магнитӣ+280.0·10−6 см3/мол (273 K)[3]
Модули Юнг279 ГПа
Модули ғеҷонидан115 ГПа
Модули чандирии ҳаҷмдор160 ГПа
Коэффисиенти Пуассон0.21
Сахтии Моос8.5
Сахтии Виккерс1060 МПа
Сахтӣ аз рӯи Бринелл687–6500 МПа
Рақами CAS7440-47-3
Таърих
Кашф ва ҷудогузории аввалинЛуи Никола Воклен (1794, 1797)Хатои ибора: Аломати нуқтагузории шинохтанашуда "ё"
Изотопҳои асосии хром
Изо­топ Мавҷу­дият Давраи ним­таҷзия (t1/2) Тарзи таҷзия Маҳ­сул
50Cr 4.345% собит
51Cr синт 27.7025 d ε 51V
γ
52Cr 83.789% собит
53Cr 9.501% собит
54Cr 2.365% собит
| пайвандҳо
24
Хром
51,996
3d54s1

ТаърихВироиш

Соли 1797 аз ҷониби Л.Н. Воклен дар дохили маъдани крокоит кашф карда шудааст.

Истифодабарӣ дар саноатВироиш

Дар саноати металлгудозӣ барои ҳосил кардани пӯлоди баландсифат истифода мешавад. Пайвастҳои хром (оксидҳо ва намакҳои кислотаи хром)-ро дар саноати чарм ҳангоми руйпуш кардани маснуот, барои ҳосил кардани рангҳо, заҳролуд сохтани тухмии зироат васеъ истифода мебаранд. Пайвастҳои хром ба организм тавассути роҳҳои нафас, пардаҳои луобӣ ва пӯсти солим дохил мешаванд. Пайвастҳои шашвалентаи хром (ангидриди хром, кислотаҳои хром ва духром ва ғайра) нисбатан заҳрнок мебошанд. Хроми металлӣ ва пайвастҳои севалентаи он заҳрнокии камтар доранд. Пешгирии заҳролудӣ: истифодаи бодкашҳо, ҳавоногузарии дастгоҳҳо, автоматикунонии раванди истеҳсолот; истифодаи респираторҳо, ниқобҳои зидди газ, дастпӯшакҳо, риояи беҳдошти шахсӣ. Муоинаи қаблӣ ва пешгирисози тиббӣ бо иштироки духтурони касалиҳои гӯшу гулӯю бинӣ ва пӯст ҳатмист.

Хроми радиоактивВироиш

Аз изотопҳои радиоактиви хром фақат Cr массааш 51 камзаҳр аст; даври нимкоҳишаш 27,8 рӯзро ташкил мекунад. Манбаи афканишоти нури рентгенӣ ва қисман гамма мебошад. Онро барои ташхиси радионуклидӣ истифода мебаранд. Дар намуди намаки хлориди 51Cr барои нишонагузории плазмаи хун ва дар намуди намаки натрийи кислотаи хром барои нишонагузории эритротситҳо кор мефармоянд. Бо ёрии он ҳаҷми умумии хун, ҳаҷми плазма, давомати ҳаёти эритротситҳо ва тромботситҳоро таҳқиқ ва ҳангоми хуншории пӯшида миқдори талафи хунро муқаррар месозанд.

Адабиёт: Сбор и обработка вторичного сырья цветных металлов : Учебник для вузов по специальности "Металлургия металлов" / Г. А. Колобов, В. Н. Бредихин, В. М. Чернобаев . – М. : Металлургия, 1993 . – 288 с.


Инҷоро ҳам бингаредВироиш

Викианбор has media related to:

ЭзоҳВироиш

  1. (2016) «Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)». Pure and Applied Chemistry 88 (3): 265–91. doi:10.1515/pac-2015-0305.
  2. Fawcett, Eric (1988). «Spin-density-wave antiferromagnetism in chromium». Reviews of Modern Physics 60: 209. doi:10.1103/RevModPhys.60.209. Bibcode1988RvMP...60..209F.
  3. Weast, Robert (1984). CRC, Handbook of Chemistry and Physics. Boca Raton, Florida: Chemical Rubber Company Publishing. pp. E110. ISBN 0-8493-0464-4. 

Пайвандҳои берунаВироиш