Шарифҷон Махдуми Садри Зиё

Шарифҷон Махдуми Садри Зиё (1867-1932) Шарифҷон–махдум Садри Зиё дар шаҳри Бухоро дар оилаи Абдушукур ном домулло, ки бо тахаллуси Оят шеър менавишт, ба дунё омадааст. Шариф номи ӯст, «махдум» - вожаест, ки ба номи муллозодагон илова мекарданд, «садр» - унвони илмии динист, ки баъд аз "ӯроқ" ва "судур" саввумин ва олитарин унвони уламо ба шумор меравад, Зиё тахаллуси адабиаш мебошад. Падари Садри Зиё - Абдушукури Оят аз косибони Бухоро буда, овони ҷавонӣ бо касби падару бобоёнаш-чармгарӣ ва шустагарӣ (шуста сафед кардани карбосу суфи хоми даѓали зардчатоб) машѓул шудааст. Садри Зиё баъди хатми мадраса дар мадрасаҳои Бухоро аз соли 1893 ба фаъолияти қозигӣ оѓоз намуд, ки он то соли 1920 давом кардааст. Дар ин муддат ӯ дар ҷондор, туманҳои Зандане (Пешкӯ), Вобкент, Ғиждувон, бекигариҳои Чорҷӯй, Ќаршӣ, Каркӣ, Шаҳрисабз қозигӣ кардааст. Вай хеле кӯтоҳ, аз 25 март то 8 апрели соли 1917, яъне 15 рӯз ќозикалони Бухоро шудааст. Мероси илмию адабии Садри Зиё зиёда аз 60 асарро ташкил медиҳад. Муҳимтарини онҳо: “Наводири Зиёия”, “Рӯзнома”, “Тазкират-ул Хаттодин”, “Таърихи амирони манғития”, “Рисолаи асбоби инқилоби Бухоро” ва ғайраҳо мебошанд. Охири асри XIX ва аввали асри XX хонаи Садри Зиё ба як маҳфили адабӣ табдил ёфта буд, ки дар он як зумра зиёиён иштирок намуда, баҳра гирифтаанд. С.Айнӣ, М.А. Мунзим ва дигарон иштирокчии фаъоли ҷамъомадҳои маҳфили адабии хонаи Садри Зиё буданд. Эҳтимол аст, ки дар натиҷаи таъсири ҳамин маҳфил, бо ташаббуси С. Айнӣ ва М.А. Мунзим, аз ҷумлаи толибилмони мадрасаҳои Бухоро, маҳфили дӯстдорони илми таърих бунёд гардида буд.[1]

Шарифҷон Махдуми Садри Зиё
Шарифҷон Махдуми Садри Зиё
Сурат
Таърихи таваллуд

1867

Зодгоҳ

Бухоро, Аморати Бухоро

Пайвандгари наслҳоВироиш

Академик Муҳаммадҷон Шакурӣ фарзанди номдори Садри Зиё дар Тоҷикистони муосир буд.

Устод Муҳаммадҷон Шакурӣ дар тӯли умри пурбаракоти хеш аз худ беш 45 асари илмӣ, пажӯҳишӣ, омӯзгорӣ, адабиётшиносӣ, мардумшиносӣ, дарсӣ, услубшиносӣ, матншиносӣ ва фарҳангшиносӣ ба мерос гузоштааст, ки миёни ин ҳама фарҳанги дуҷилдаи «Забони тоҷикӣ» дар ҳамкорӣ бо забоншиносони тоҷик, «Таърихи адабиёти советии тоҷик», «Сарнавишти форси тоҷикии Фароруд», «Луғати истилоҳоти адабиётшиносӣ», «Нигоҳе ба адабиёти садаи 20» ҳамчун нигине дар маъхази пурғановати адабиётшиносии тоҷик муаррифӣ шудаанд. Узви Созмони байнулмилалии кумиссиюни таснифи тамаддун дар Осиёи Марказӣ, узви Шӯрои тоҷикон ва форсизабонони ҷаҳон, академисийуни Фарҳангистони Ирон ва Тоҷикистон, барандаи ҷоизаи давлатии Рӯдакӣ ва нишони «Дӯстии халқҳо» ва намояндаи охирон хонаводаи Қозии Бухорои Шариф, Садри Зиё дар Тоҷикистон, пайвандгари наслҳо ва пуле миёни тамаддунҳо - ин накҳате аз чаманзори гулистони умри бобаракоти Муҳаммадҷон Шакурӣ будаанд, ки рӯзи душанбеи 30 октябр мухлисин ва ҳаводорони килки пурэъҷози устод аз онҳо ёд карданд.[2] Донишманди саршиноси тоҷик устод Муҳаммадҷон Шакурӣ субҳи якшанбе, 16-уми сентябр соли 2012 дар синни ҳаштоду ҳафтсолагӣ даргузашт.[3]

Нигаред:Муҳаммадҷон Шакурӣ

МанобеъВироиш

Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011

АдабиётВироиш

  1. Ҳотамов Н.Б., Довудӣ Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик (Китоби дарсӣ). – Душанбе,2011, – с.241
  2. http://www.ozodi.org/content/article/606823.html
  3. http://www.ozodi.org/content/article/24709185.html