Иттрий (лот. yttrium) — унсури химиявӣ, рақами атомиаш 39 буда бо рамзи Y ишора карда мешавад[5].

Иттрий, 39Y
Yttrium sublimed dendritic and 1cm3 cube.jpg
Иттрий
Талаффуз/ˈɪtriəm/ (IT-ree-əm)
Номи дигарyttrium
Намуди зоҳирӣсафеди нуқрагун
Вазни атомии муқаррарӣ Ar, std(Y)88.90584(1)[1]
Иттрий дар ҷадвали даврӣ
ҳидроген ҳелий
литий бериллий бор (элемент) карбон натрий оксиген фтор неон
натрий магний алюминий силитсий фосфор сулфур хлор аргон
калий калсий скандий титан (элемент) ванадий хром манган оҳан кобалт никел мис руҳ галлий германий арсен селен бром криптон
рубидий стронсий иттрий сирконий ниобий молибден технетсий рутений родий палладий нуқра кадмий индий қалъагӣ сурма теллур йод ксенон
сезий барий лантан серий празеодим неодим прометий самарий европий гадолиний тербий диспрозий ҳолмий эрбий тулий иттербий лютесий ҳафний тантал волфрам рений осмий иридий платина тилло симоб таллий сурб висмут полоний астат радон
франcий радий актиний торий протактиний уран (элемент) нептуний плутоний америcий кюрий берклий калифорний эйнштейний фермий менделевий нобелий лоуренсий резерфордий дубний сиборгий борий ҳассий мейтнерий дармштадтий рентгений коперниcий ниҳоний флеровий московиум ливерморий теннесин оганессон
Sc

Y

La
стронсийиттрийсирконий
Рақами атомӣ (Z)39
Гурӯҳгурӯҳи 3
Даврдаври 5
Блокd-блок
Категорияи элемент  Металли гузаранда
Конфигуратсияи электрон[Kr] 4d1 5s2
Электронҳо аз рӯӣ ҷилд2, 8, 18, 9, 2
Хосиятҳои физикӣ
Фаза дар ҲФМсахт
Нуқтаи гудозиш1799 K ​(1526 °C, ​2779 °F)
Ҳарорати ҷӯшиш3203 K ​(2930 °C, ​5306 °F)
Зичӣ (наздик ба ҳ.х.)4.472 гр/см3
ҳангоми моеъ будан (дар н.г.)4.24 гр/см3
Ҳарорати гудозиши хос11.42 кҶ/мол
Ҳарорати буғшавии хос363 кҶ/мол
Гармигунҷоиши молярӣ26.53 Ҷ/(мол·К)
Буғи сершуда
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 1883 2075 (2320) (2627) (3036) (3607)
Хосиятҳои атомӣ
Дараҷаҳои оксидшавӣ0,[2] +1, +2, +3 (a weakly basic oxide)
ЭлектроманфииятҶадвали Полинг: 1.22
Қувваҳои иондоршавӣ
  • 1-ум: 600 кҶ/мол
  • 2-юм: 1180 кҶ/мол
  • 3-юм: 1980 кҶ/мол
Радиуси атомэмпирикӣ: 180 пм
Радиуси ковалентӣ190±7 пм
Color lines in a spectral range
Хатҳои спектрии Иттрий
Дигар хосиятҳо
Сохтори булӯрӣhexagonal close-packed (hcp)
Hexagonal close packed crystal structure for иттрий
Суръати овоз thin rod3300 м/с (дар 20 °C)
Васеъшавии ҳароратӣα, poly: 10.6 µm/(m·K) (at r.t.)
Гармигузаронандагӣ17.2 W/(m·K)
Муқобилияти нисбӣα, poly: 596 nΩ·m (at r.t.)
Тартибории магнитӣпарамагнетик[3]
Таъсирпазирии магнитӣ+2.15·10−6 см3/мол (2928 K)[4]
Модули Юнг63.5 ГПа
Модули ғеҷонидан25.6 ГПа
Модули чандирии ҳаҷмдор41.2 ГПа
Коэффисиенти Пуассон0.243
Сахтӣ аз рӯи Бринелл200–589 МПа
Рақами CAS7440-65-5
Таърих
Номгузорӣafter Иттербий (Sweden) and its mineral ytterbite (gadolinite)
КашфJohan Gadolin (1794)
Ҷудогузории аввалинҲенри Розе (1843)
Изотопҳои асосии иттрий
Изо­топ Мавҷу­дият Давраи ним­таҷзия (t1/2) Тарзи таҷзия Маҳ­сул
87Y синт 3.4 d ε 87Sr
γ
88Y syn 106.6 d ε 88Sr
γ
89Y 100% собит
90Y syn 2.7 d β 90Zr
γ
91Y syn 58.5 d β 91Zr
γ
| пайвандҳо

Дар ҷадвали даврии ҳозира замон, Иттрий дар блоки d ва дар 3-юм гурӯҳи элементҳо ҷойгир мебошад.[6]

ХосиятҳоВироиш

ФизикӣВироиш

ХимиявӣВироиш

АтомӣВироиш

ИзотопҳоВироиш

Мавҷудият дар табиатВироиш

ТаърихВироиш

КашфВироиш

НомгузорӣВироиш

ПайвандҳоВироиш

ЭзоҳВироиш

  1. (2016) «Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)». Pure and Applied Chemistry 88 (3): 265–91. doi:10.1515/pac-2015-0305.
  2. Yttrium and all lanthanides except Ce, Pm, Eu, Tm, Yb have been observed in the oxidation state 0 in bis(1,3,5-tri-t-butylbenzene) complexes, see Cloke, F. Geoffrey N. (1993). «Zero Oxidation State Compounds of Scandium, Yttrium, and the Lanthanides». Chem. Soc. Rev. 22: 17–24. doi:10.1039/CS9932200017.
  3. Lide, D. R., ed. (2005). "Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds". CRC Handbook of Chemistry and Physics (PDF) (86th ed.). Boca Raton (FL): CRC Press. ISBN 0-8493-0486-5. 
  4. Weast, Robert (1984). CRC, Handbook of Chemistry and Physics. Boca Raton, Florida: Chemical Rubber Company Publishing. pp. E110. ISBN 0-8493-0464-4. 
  5. Atomic Number and Mass Numbers. ndt-ed.org. 17 феврали 2013 санҷида шуд.
  6. (1988) «New Notations in the Periodic Table». Pure Appl. Chem. 60 (3): 431–436. doi:10.1351/pac198860030431. Санҷида шуд 24 March 2012.

АдабиётВироиш

Ҳаволаҳои берунаВироиш

Викилуғат дорои мақола бо номи «Иттрий» аст
Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад: