Ксенон (англ. xenon) — унсури химиявӣ, рақами атомиаш 54 буда бо рамзи Xe ишора карда мешавад[11].

Ксенон, 54Xe
Xenon discharge tube.jpg
A xenon-filled discharge tube glowing light blue
Ксенон
Талаффуз
Номи дигарxenon
Намуди зоҳирӣгази беранг, баъзан партавафкании кабуд ҳангоми гузоштан дар майдони электрикӣ
Вазни атомии муқаррарӣ Ar, std(Xe)131.293(6)[3]
Ксенон дар ҷадвали даврӣ
ҳидроген ҳелий
литий бериллий бор (элемент) карбон натрий оксиген фтор неон
натрий магний алюминий силитсий фосфор сулфур хлор аргон
калий калсий скандий титан (элемент) ванадий хром манган оҳан кобалт никел мис руҳ галлий германий арсен селен бром криптон
рубидий стронсий иттрий сирконий ниобий молибден технетсий рутений родий палладий нуқра кадмий индий қалъагӣ сурма теллур йод ксенон
сезий барий лантан серий празеодим неодим прометий самарий европий гадолиний тербий диспрозий ҳолмий эрбий тулий иттербий лютесий ҳафний тантал волфрам рений осмий иридий платина тилло симоб таллий сурб висмут полоний астат радон
франcий радий актиний торий протактиний уран (элемент) нептуний плутоний америcий кюрий берклий калифорний эйнштейний фермий менделевий нобелий лоуренсий резерфордий дубний сиборгий борий ҳассий мейтнерий дармштадтий рентгений коперниcий ниҳоний флеровий московиум ливерморий теннесин оганессон
Kr

Xe

Rn
йодксенонсезий
Рақами атомӣ (Z)54
Гурӯҳгурӯҳи 18 (газҳои асил)
Даврдаври 5
Блокp-блок
Категорияи элемент  Гази аслӣ
Конфигуратсияи электрон[Kr] 4d10 5s2 5p6
Электронҳо аз рӯӣ ҷилд2, 8, 18, 18, 8
Хосиятҳои физикӣ
Фаза дар ҲФМгаз
Нуқтаи гудозиш161.40 K ​(−111.75 °C, ​−169.15 °F)
Ҳарорати ҷӯшиш165.051 K ​(−108.099 °C, ​−162.578 °F)
Зичӣ (дар ҲФМ)5.894 g/L
ҳангоми моеъ будан (дар н.ҷ.)2.942 гр/см3[4]
Нуқтаи сечанда161.405 K, ​81.77 кПа[5]
Нуқтаи бӯҳронӣ289.733 K, 5.842 МПа[5]
Ҳарорати гудозиши хос2.27 кҶ/мол
Ҳарорати буғшавии хос12.64 кҶ/мол
Гармигунҷоиши молярӣ21.01[6] Ҷ/(мол·К)
Буғи сершуда
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 83 92 103 117 137 165
Хосиятҳои атомӣ
Дараҷаҳои оксидшавӣ0, +1, +2, +4, +6, +8 (rarely more than 0; a weakly acidic oxide)
ЭлектроманфииятҶадвали Полинг: 2.6
Қувваҳои иондоршавӣ
  • 1-ум: 1170.4 кҶ/мол
  • 2-юм: 2046.4 кҶ/мол
  • 3-юм: 3099.4 кҶ/мол
Радиуси ковалентӣ140±9 пм
Радиуси Ван дер Ваалс216 пм
Color lines in a spectral range
Хатҳои спектрии Ксенон
Дигар хосиятҳо
Сохтори булӯрӣface-centered cubic (fcc)
Face centered cubic crystal structure for ксенон
Суръати овозgas: 178 m·s−1
liquid: 1090 м/с
Гармигузаронандагӣ5.65×10−3 W/(m·K)
Тартибории магнитӣдиамагнетик[7]
Таъсирпазирии магнитӣ−43.9·10−6 см3/мол (298 K)[8]
Рақами CAS7440-63-3
Таърих
Discovery and first isolationВиллиам Рэмзи and Моррис Траверс (1898)
Изотопҳои асосии ксенон
Изо­топ Мавҷу­дият Давраи ним­таҷзия (t1/2) Тарзи таҷзия Маҳ­сул
124Xe 0.095% 1.8×1022 y[9] εε 124Te
125Xe синт 16.9 h ε 125I
126Xe 0.089% собит
127Xe syn 36.345 d ε 127I
128Xe 1.910% собит
129Xe 26.401% собит
130Xe 4.071% собит
131Xe 21.232% собит
132Xe 26.909% собит
133Xe syn 5.247 d β 133Cs
134Xe 10.436% собит
135Xe syn 9.14 h β 135Cs
136Xe 8.857% 2.165×1021 y[10] ββ 136Ba
| пайвандҳо

Дар ҷадвали даврии ҳозира замон, Ксенон дар блоки p ва дар 18-ум гурӯҳи элементҳо ҷойгир мебошад.[12]

ХосиятҳоВироиш

ФизикӣВироиш

ХимиявӣВироиш

АтомӣВироиш

ИзотопҳоВироиш

Мавҷудият дар табиатВироиш

ТаърихВироиш

КашфВироиш

НомгузорӣВироиш

ПайвандҳоВироиш

ЭзоҳВироиш

  1. Шаблон:Cite dictionary
  2. Xenon. Dictionary.com Unabridged (2010). 6 май 2010 санҷида шуд.
  3. (2016) «Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)». Pure and Applied Chemistry 88 (3): 265–91. doi:10.1515/pac-2015-0305.
  4. Xenon. Gas Encyclopedia. Air Liquide (2009).
  5. 5.0 5.1 Шаблон:RubberBible92nd
  6. Hwang, Shuen-Cheng; Weltmer, William R. (2000). "Helium Group Gases". Kirk-Othmer Encyclopedia of Chemical Technology. Wiley. pp. 343–383. ISBN 0-471-23896-1. doi:10.1002/0471238961.0701190508230114.a01. 
  7. Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Шаблон:RubberBible86th
  8. Weast, Robert (1984). CRC, Handbook of Chemistry and Physics. Boca Raton, Florida: Chemical Rubber Company Publishing. pp. E110. ISBN 0-8493-0464-4. 
  9. (2019) «Observation of two-neutrino double electron capture in 124Xe with XENON1T». Nature 568 (7753): 532–535. doi:10.1038/s41586-019-1124-4.
  10. (2014) «Improved measurement of the 2νββ half-life of 136Xe with the EXO-200 detector». Physical Review C 89. Шаблон:ArXiv. doi:10.1103/PhysRevC.89.015502. Bibcode2014PhRvC..89a5502A.
  11. Atomic Number and Mass Numbers. ndt-ed.org. 17 феврали 2013 санҷида шуд.
  12. (1988) «New Notations in the Periodic Table». Pure Appl. Chem. 60 (3): 431–436. doi:10.1351/pac198860030431. Санҷида шуд 24 March 2012.

АдабиётВироиш

Ҳаволаҳои берунаВироиш

Викилуғат дорои мақола бо номи «Ксенон» аст
Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад: