Нонхӯракҳо (лот. Blattoptera) — қатори ҳашарот аз забарқатори нонхӯракшаклон (Dictyoptera), ки давраҳои инкишофашон нопурра мебошад, яъне се фаза (тухм, кирмина ва ҳашароти болиғ ё имаго)-ро дар бар мегирад. Нонхӯракҳо яке аз гурӯҳҳои қадимтарини ҳашарот буда, намояндаи онҳо ҳанӯз дар давраи ангишт зиндагӣ мекарданд.

Нонхӯракҳо
Cockroach May 2007-1.jpg
Нонхӯраки сиёҳ (Blatta orientalis)
Таснифоти илмӣ
Номи илмии байналмилалӣ

Blattodea Brunner von Wattenwyl, 1882

Забароилаҳо ва оилаҳо

ТавсифотВироиш

Тани нонхӯракҳо мусаттаҳ мебошад. Сари нонхӯрак ба поён ҳам шудааст. Мӯйлаби дароз доранд. Узвҳои даҳонашон хоянда аст. Пойҳояшон ба тез гаштан мувофиқ шуда­аст. Болҳои пеш зичи дурушт буда, болҳои қафо хеле тунук аст. Боли баъзе Ноухӯракҳои модина бисёр кӯтох шу­дааст, ё ин ки онҳо бол надоранд.

ЗиндагӣВироиш

Нонхӯракҳо тухми худро одатан дар капсулаи махсус—ботека, ки аз пардаи хитинӣ иборат аст, мегузоранд. Инкишофи онҳо аз 2—3 моҳ то 3—4 сол давом мекунад. Нонхӯракҳо ҳамахӯранд. Онҳо бештар ҳаёти шабона мегузаронанд. Баъзе намудашон (масалан, нонхӯраки зард — Blattella germanica ва нонхӯ­раки сиёҳ — Blatta orientalis) дар хонаҳои истиқоматӣ ва биноҳои гарм зиндагӣ карда, ашёи чармин ва маҳсулоти хӯрокро вайрон мекунанд.

ГустаришВироиш

Дар Осиёи Миёна ва мамлакатҳои Шарқи Наздик нонхӯраки турксттонӣ (Shelsordella tattara)-po низ мансуби организмҳои синантропи (организмҳое, ки ба дараҷаи муайян ба одам алоқа дорад) медонанд.

НамудҳоВироиш

Дар айни замон қариб 3,6 ҳазор намуди нонхӯракҳо маълуманд. Онҳо асосан дар субтропика ва тропика паҳн шудаанд.

Дар Тоҷикистон 11 намуди нонхӯракҳо (Ectobius tadzictis, Б. subvitreus, Б. pavlovskii, Phyllodromica tarbinskii вa ғайра) зиндагӣ мекунанд.

ЭзоҳВироиш

СарчашмаВироиш

  Мақола дар асоси маводи Энсиклопедияи Советии Тоҷик навишта шудааст.