Протактиний (лот. protactinium) — унсури химиявӣ, рақами атомиаш 91 буда бо рамзи Pa ишора карда мешавад[5].

Протактиний, 91Pa
Акс:Protactinium.jpg
Протактиний
Талаффуз/ˌprtækˈtɪniəm/ (PROH-tak-TIN-ee-əm)
Номи дигарprotactinium
Намуди зоҳирӣравшан, дурахшони металлии нуқрагун
Вазни атомии муқаррарӣ Ar, std(Pa)231.03588(1)[1]
Протактиний дар ҷадвали даврӣ
ҳидроген ҳелий
литий бериллий бор (элемент) карбон натрий оксиген фтор неон
натрий магний алюминий силитсий фосфор сулфур хлор аргон
калий калсий скандий титан (элемент) ванадий хром манган оҳан кобалт никел мис руҳ галлий германий арсен селен бром криптон
рубидий стронсий иттрий сирконий ниобий молибден технетсий рутений родий палладий нуқра кадмий индий қалъагӣ сурма теллур йод ксенон
сезий барий лантан серий празеодим неодим прометий самарий европий гадолиний тербий диспрозий ҳолмий эрбий тулий иттербий лютесий ҳафний тантал волфрам рений осмий иридий платина тилло симоб таллий сурб висмут полоний астат радон
франcий радий актиний торий протактиний уран (элемент) нептуний плутоний америcий кюрий берклий калифорний эйнштейний фермий менделевий нобелий лоуренсий резерфордий дубний сиборгий борий ҳассий мейтнерий дармштадтий рентгений коперниcий ниҳоний флеровий московиум ливерморий теннесин оганессон
Pr

Pa

(Uqp)
торийпротактинийуран
Рақами атомӣ (Z)91
Гурӯҳn/a
Даврдаври 7
Блокf-блок
Категорияи элемент  Актинид
Конфигуратсияи электрон[Rn] 5f2 6d1 7s2
Электронҳо аз рӯӣ ҷилд2, 8, 18, 32, 20, 9, 2
Хосиятҳои физикӣ
Фаза дар ҲФМсахт
Нуқтаи гудозиш1841 K ​(1568 °C, ​2854 °F)
Ҳарорати ҷӯшиш4300 K ​(4027 °C, ​7280 °F) (?)
Зичӣ (наздик ба ҳ.х.)15.37 гр/см3
Ҳарорати гудозиши хос12.34 кҶ/мол
Ҳарорати буғшавии хос481 кҶ/мол
Хосиятҳои атомӣ
Дараҷаҳои оксидшавӣ+2, +3, +4, +5 (a weakly basic oxide)
ЭлектроманфииятҶадвали Полинг: 1.5
Қувваҳои иондоршавӣ
  • 1-ум: 568 кҶ/мол
Радиуси атомэмпирикӣ: 163 пм
Радиуси ковалентӣ200 пм
Color lines in a spectral range
Хатҳои спектрии Протактиний
Дигар хосиятҳо
Сохтори булӯрӣtetragonal[2]
Tetragonal crystal structure for протактиний
Васеъшавии ҳароратӣ~9.9 µm/(m·K)[3] (at r.t.)
Гармигузаронандагӣ47 W/(m·K)
Муқобилияти нисбӣ177 nΩ·m (дар 0 °C)
Тартибории магнитӣпарамагнетик[4]
Рақами CAS7440-13-3
Таърих
ПешгӯикунандаДмитрий Менделеев (1869)
Кашф ва ҷудогузории аввалинKasimir Fajans and Oswald Helmuth Göhring (1913)Хатои ибора: Аломати нуқтагузории шинохтанашуда "ё"
Номгузорӣ аз тарафиOtto Hahn and Лиза Мейтнер (1917–8)
Изотопҳои асосии протактиний
Изо­топ Мавҷу­дият Давраи ним­таҷзия (t1/2) Тарзи таҷзия Маҳ­сул
229Pa синт 1.5 d ε 229Th
230Pa syn 17.4 d ε 230Th
231Pa 100% 3.276×104 y α 227Ac
232Pa syn 1.31 d β 232U
233Pa trace 26.967 d β 233U
234Pa trace 6.75 h β 234U
234mPa trace 1.17 min β 234U
| пайвандҳо

Дар ҷадвали даврии ҳозира замон, Протактиний дар блоки f ҷойгир мебошад.[6]

ХосиятҳоВироиш

ФизикӣВироиш

ХимиявӣВироиш

АтомӣВироиш

ИзотопҳоВироиш

Мавҷудият дар табиатВироиш

ТаърихВироиш

КашфВироиш

НомгузорӣВироиш

ПайвандҳоВироиш

ЭзоҳВироиш

  1. (2016) «Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)». Pure and Applied Chemistry 88 (3): 265–91. doi:10.1515/pac-2015-0305.
  2. (1959) «On the crystal structure of protactinium metal». Acta Crystallographica 12 (9): 697. doi:10.1107/S0365110X59002031.
  3. Cverna, Fran, ed. (2002). "Chapter 2. Thermal Expansion". ASM Ready Reference: Thermal Properties of Metals (PDF). ASM International. p. 11. ISBN 0871707683. 
  4. Lide, D. R., ed. (2005). "Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds". CRC Handbook of Chemistry and Physics (PDF) (86th ed.). Boca Raton (FL): CRC Press. ISBN 0-8493-0486-5. 
  5. Atomic Number and Mass Numbers. ndt-ed.org. 17 феврали 2013 санҷида шуд.
  6. (1988) «New Notations in the Periodic Table». Pure Appl. Chem. 60 (3): 431–436. doi:10.1351/pac198860030431. Санҷида шуд 24 March 2012.

АдабиётВироиш

Ҳаволаҳои берунаВироиш

Викилуғат дорои мақола бо номи «Протактиний» аст
Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад: