Рутений (лот. ruthenium) — унсури химиявӣ, рақами атомиаш 44 буда бо рамзи Ru ишора карда мешавад[4].

Рутений, 44Ru
Ruthenium a half bar.jpg
Рутений
Талаффуз/rˈθniəm/ (roo-THEE-nee-əm)
Номи дигарruthenium
Намуди зоҳирӣсафеди нуқрагуни металлӣ
Вазни атомии муқаррарӣ Ar, std(Ru)101.07(2)[1]
Рутений дар ҷадвали даврӣ
ҳидроген ҳелий
литий бериллий бор (элемент) карбон натрий оксиген фтор неон
натрий магний алюминий силитсий фосфор сулфур хлор аргон
калий калсий скандий титан (элемент) ванадий хром манган оҳан кобалт никел мис руҳ галлий германий арсен селен бром криптон
рубидий стронсий иттрий сирконий ниобий молибден технетсий рутений родий палладий нуқра кадмий индий қалъагӣ сурма теллур йод ксенон
сезий барий лантан серий празеодим неодим прометий самарий европий гадолиний тербий диспрозий ҳолмий эрбий тулий иттербий лютесий ҳафний тантал волфрам рений осмий иридий платина тилло симоб таллий сурб висмут полоний астат радон
франcий радий актиний торий протактиний уран (элемент) нептуний плутоний америcий кюрий берклий калифорний эйнштейний фермий менделевий нобелий лоуренсий резерфордий дубний сиборгий борий ҳассий мейтнерий дармштадтий рентгений коперниcий ниҳоний флеровий московиум ливерморий теннесин оганессон
Fe

Ru

Os
технетсийрутенийродий
Рақами атомӣ (Z)44
Гурӯҳгурӯҳи 8
Даврдаври 5
Блокd-блок
Категорияи элемент  Металли гузаранда
Конфигуратсияи электрон[Kr] 4d7 5s1
Электронҳо аз рӯӣ ҷилд2, 8, 18, 15, 1
Хосиятҳои физикӣ
Фаза дар ҲФМсахт
Нуқтаи гудозиш2607 K ​(2334 °C, ​4233 °F)
Ҳарорати ҷӯшиш4423 K ​(4150 °C, ​7502 °F)
Зичӣ (наздик ба ҳ.х.)12.45 гр/см3
ҳангоми моеъ будан (дар н.г.)10.65 гр/см3
Ҳарорати гудозиши хос38.59 кҶ/мол
Ҳарорати буғшавии хос619 кҶ/мол
Гармигунҷоиши молярӣ24.06 Ҷ/(мол·К)
Буғи сершуда
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 2588 2811 3087 3424 3845 4388
Хосиятҳои атомӣ
Дараҷаҳои оксидшавӣ−4, −2, 0, +1,[2] +2, +3, +4, +5, +6, +7, +8 (a mildly acidic oxide)
ЭлектроманфииятҶадвали Полинг: 2.2
Қувваҳои иондоршавӣ
  • 1-ум: 710.2 кҶ/мол
  • 2-юм: 1620 кҶ/мол
  • 3-юм: 2747 кҶ/мол
Радиуси атомэмпирикӣ: 134 пм
Радиуси ковалентӣ146±7 пм
Color lines in a spectral range
Хатҳои спектрии Рутений
Дигар хосиятҳо
Сохтори булӯрӣhexagonal close-packed (hcp)
Hexagonal close packed crystal structure for рутений
Суръати овоз thin rod5970 м/с (дар 20 °C)
Васеъшавии ҳароратӣ6.4 µm/(m·K) (дар 25 °C)
Гармигузаронандагӣ117 W/(m·K)
Муқобилияти нисбӣ71 nΩ·m (дар 0 °C)
Тартибории магнитӣпарамагнетик[3]
Таъсирпазирии магнитӣ+39·10−6 см3/мол (298 K)[3]
Модули Юнг447 ГПа
Модули ғеҷонидан173 ГПа
Модули чандирии ҳаҷмдор220 ГПа
Коэффисиенти Пуассон0.30
Сахтии Моос6.5
Сахтӣ аз рӯи Бринелл2160 МПа
Рақами CAS7440-18-8
Таърих
Номгузорӣafter Ruthenia (Latin for: medieval Kyivska Rus' region)
Кашф ва ҷудогузории аввалинKarl Ernst Claus (1844)Хатои ибора: Аломати нуқтагузории шинохтанашуда "ё"
Изотопҳои асосии рутений
Изо­топ Мавҷу­дият Давраи ним­таҷзия (t1/2) Тарзи таҷзия Маҳ­сул
96Ru 5.54% собит
97Ru синт 2.9 d ε 97Tc
γ
98Ru 1.87% собит
99Ru 12.76% собит
100Ru 12.60% собит
101Ru 17.06% собит
102Ru 31.55% собит
103Ru syn 39.26 d β 103Rh
γ
104Ru 18.62% собит
106Ru syn 373.59 d β 106Rh
| пайвандҳо

Дар ҷадвали даврии ҳозира замон, Рутений дар блоки d ва дар 8-ум гурӯҳи элементҳо ҷойгир мебошад.[5]

ХосиятҳоВироиш

ФизикӣВироиш

ХимиявӣВироиш

АтомӣВироиш

ИзотопҳоВироиш

Мавҷудият дар табиатВироиш

ТаърихВироиш

КашфВироиш

НомгузорӣВироиш

ПайвандҳоВироиш

ЭзоҳВироиш

  1. (2016) «Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)». Pure and Applied Chemistry 88 (3): 265–91. doi:10.1515/pac-2015-0305.
  2. Ruthenium: ruthenium(I) fluoride compound data. OpenMOPAC.net. 10 Декабри 2007 санҷида шуд.
  3. 3.0 3.1 Haynes, p. 4.130
  4. Atomic Number and Mass Numbers. ndt-ed.org. 17 феврали 2013 санҷида шуд.
  5. (1988) «New Notations in the Periodic Table». Pure Appl. Chem. 60 (3): 431–436. doi:10.1351/pac198860030431. Санҷида шуд 24 March 2012.

АдабиётВироиш

Ҳаволаҳои берунаВироиш

Викилуғат дорои мақола бо номи «Рутений» аст
Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад: