Сурма (англ. antimony) — унсури химиявӣ, рақами атомиаш 51 буда бо рамзи Sb ишора карда мешавад[4].

Сурма, 51Sb
Antimony-4.jpg
Сурма
Талаффуз
Номи дигарantimony
Намуди зоҳирӣхокистарранги дурахшони нуқрагун
Вазни атомии муқаррарӣ Ar, std(Sb)121.760(1)[1]
Сурма дар ҷадвали даврӣ
ҳидроген ҳелий
литий бериллий бор (элемент) карбон натрий оксиген фтор неон
натрий магний алюминий силитсий фосфор сулфур хлор аргон
калий калсий скандий титан (элемент) ванадий хром манган оҳан кобалт никел мис руҳ галлий германий арсен селен бром криптон
рубидий стронсий иттрий сирконий ниобий молибден технетсий рутений родий палладий нуқра кадмий индий қалъагӣ сурма теллур йод ксенон
сезий барий лантан серий празеодим неодим прометий самарий европий гадолиний тербий диспрозий ҳолмий эрбий тулий иттербий лютесий ҳафний тантал волфрам рений осмий иридий платина тилло симоб таллий сурб висмут полоний астат радон
франcий радий актиний торий протактиний уран (элемент) нептуний плутоний америcий кюрий берклий калифорний эйнштейний фермий менделевий нобелий лоуренсий резерфордий дубний сиборгий борий ҳассий мейтнерий дармштадтий рентгений коперниcий ниҳоний флеровий московиум ливерморий теннесин оганессон
As

Sb

Bi
қалъагӣсурмателлур
Рақами атомӣ (Z)51
Гурӯҳгурӯҳи 15 (гурӯҳи азот)
Даврдаври 5
Блокp-блок
Категорияи элемент  Нимметалл
Конфигуратсияи электрон[Kr] 4d10 5s2 5p3
Электронҳо аз рӯӣ ҷилд2, 8, 18, 18, 5
Хосиятҳои физикӣ
Фаза дар ҲФМсахт
Нуқтаи гудозиш903.78 K ​(630.63 °C, ​1167.13 °F)
Ҳарорати ҷӯшиш1908 K ​(1635 °C, ​2975 °F)
Зичӣ (наздик ба ҳ.х.)6.697 гр/см3
ҳангоми моеъ будан (дар н.г.)6.53 гр/см3
Ҳарорати гудозиши хос19.79 кҶ/мол
Ҳарорати буғшавии хос193.43 кҶ/мол
Гармигунҷоиши молярӣ25.23 Ҷ/(мол·К)
Буғи сершуда
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 807 876 1011 1219 1491 1858
Хосиятҳои атомӣ
Дараҷаҳои оксидшавӣ−3, −2, −1, +1, +2, +3, +4, +5 (an amphoteric oxide)
ЭлектроманфииятҶадвали Полинг: 2.05
Қувваҳои иондоршавӣ
  • 1-ум: 834 кҶ/мол
  • 2-юм: 1594.9 кҶ/мол
  • 3-юм: 2440 кҶ/мол
  • (бештар)
Радиуси атомэмпирикӣ: 140 пм
Радиуси ковалентӣ139±5 пм
Радиуси Ван дер Ваалс206 пм
Color lines in a spectral range
Хатҳои спектрии Сурма
Дигар хосиятҳо
Сохтори булӯрӣrhombohedral
Rhombohedral crystal structure for сурма
Суръати овоз thin rod3420 м/с (дар 20 °C)
Васеъшавии ҳароратӣ11 µm/(m·K) (дар 25 °C)
Гармигузаронандагӣ24.4 W/(m·K)
Муқобилияти нисбӣ417 nΩ·m (дар 20 °C)
Тартибории магнитӣдиамагнетик[2]
Таъсирпазирии магнитӣ−99.0·10−6 см3/мол[3]
Модули Юнг55 ГПа
Модули ғеҷонидан20 ГПа
Модули чандирии ҳаҷмдор42 ГПа
Сахтии Моос3.0
Сахтӣ аз рӯи Бринелл294–384 МПа
Рақами CAS7440-36-0
Таърих
КашфКимиёгарони арабӣ (before AD 815)
Изотопҳои асосии сурма
Изо­топ Мавҷу­дият Давраи ним­таҷзия (t1/2) Тарзи таҷзия Маҳ­сул
121Sb 57.21% собит
123Sb 42.79% собит
125Sb синт 2.7582 y β 125Te
| пайвандҳо

Дар ҷадвали даврии ҳозира замон, Сурма дар блоки p ва дар 15-ум гурӯҳи элементҳо ҷойгир мебошад.[5]

ХосиятҳоВироиш

ФизикӣВироиш

ХимиявӣВироиш

АтомӣВироиш

ИзотопҳоВироиш

Мавҷудият дар табиатВироиш

ТаърихВироиш

КашфВироиш

НомгузорӣВироиш

ПайвандҳоВироиш

ЭзоҳВироиш

  1. (2016) «Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)». Pure and Applied Chemistry 88 (3): 265–91. doi:10.1515/pac-2015-0305.
  2. Lide, D. R., ed. (2005). "Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds". CRC Handbook of Chemistry and Physics (PDF) (86th ed.). Boca Raton (FL): CRC Press. ISBN 0-8493-0486-5. 
  3. Weast, Robert (1984). CRC, Handbook of Chemistry and Physics. Boca Raton, Florida: Chemical Rubber Company Publishing. pp. E110. ISBN 0-8493-0464-4. 
  4. Atomic Number and Mass Numbers. ndt-ed.org. 17 феврали 2013 санҷида шуд.
  5. (1988) «New Notations in the Periodic Table». Pure Appl. Chem. 60 (3): 431–436. doi:10.1351/pac198860030431. Санҷида шуд 24 March 2012.

АдабиётВироиш

Ҳаволаҳои берунаВироиш

Викилуғат дорои мақола бо номи «Сурма» аст
Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад: