Тантал (англ. tantalum) — унсури химиявӣ, рақами атомиаш 73 буда бо рамзи Ta ишора карда мешавад[5].

Тантал, 73Ta
Tantalum single crystal and 1cm3 cube.jpg
Тантал
Талаффуз/ˈtæntələm/ (TAN-təl-əm)
Номи дигарtantalum
Намуди зоҳирӣкабуди хокистартоб
Вазни атомии муқаррарӣ Ar, std(Ta)180.94788(2)[1]
Тантал дар ҷадвали даврӣ
ҳидроген ҳелий
литий бериллий бор (элемент) карбон натрий оксиген фтор неон
натрий магний алюминий силитсий фосфор сулфур хлор аргон
калий калсий скандий титан (элемент) ванадий хром манган оҳан кобалт никел мис руҳ галлий германий арсен селен бром криптон
рубидий стронсий иттрий сирконий ниобий молибден технетсий рутений родий палладий нуқра кадмий индий қалъагӣ сурма теллур йод ксенон
сезий барий лантан серий празеодим неодим прометий самарий европий гадолиний тербий диспрозий ҳолмий эрбий тулий иттербий лютесий ҳафний тантал волфрам рений осмий иридий платина тилло симоб таллий сурб висмут полоний астат радон
франcий радий актиний торий протактиний уран (элемент) нептуний плутоний америcий кюрий берклий калифорний эйнштейний фермий менделевий нобелий лоуренсий резерфордий дубний сиборгий борий ҳассий мейтнерий дармштадтий рентгений коперниcий ниҳоний флеровий московиум ливерморий теннесин оганессон
Nb

Ta

Db
ҳафнийтанталволфрам
Рақами атомӣ (Z)73
Гурӯҳгурӯҳи 5
Даврдаври 6
Блокd-блок
Категорияи элемент  Металли гузаранда
Конфигуратсияи электрон[Xe] 4f14 5d3 6s2
Электронҳо аз рӯӣ ҷилд2, 8, 18, 32, 11, 2
Хосиятҳои физикӣ
Фаза дар ҲФМсахт
Нуқтаи гудозиш3290 K ​(3017 °C, ​5463 °F)
Ҳарорати ҷӯшиш5731 K ​(5458 °C, ​9856 °F)
Зичӣ (наздик ба ҳ.х.)16.69 гр/см3
ҳангоми моеъ будан (дар н.г.)15 гр/см3
Ҳарорати гудозиши хос36.57 кҶ/мол
Ҳарорати буғшавии хос753 кҶ/мол
Гармигунҷоиши молярӣ25.36 Ҷ/(мол·К)
Буғи сершуда
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
at T (K) 3297 3597 3957 4395 4939 5634
Хосиятҳои атомӣ
Дараҷаҳои оксидшавӣ−3, −1, +1, +2, +3, +4, +5 (a mildly acidic oxide)
ЭлектроманфииятҶадвали Полинг: 1.5
Қувваҳои иондоршавӣ
  • 1-ум: 761 кҶ/мол
  • 2-юм: 1500 кҶ/мол
Радиуси атомэмпирикӣ: 146 пм
Радиуси ковалентӣ170±8 пм
Color lines in a spectral range
Хатҳои спектрии Тантал
Дигар хосиятҳо
Сохтори булӯрӣbody-centered cubic (bcc)[2]
Body centered cubic crystal structure for тантал

α-Ta
Сохтори булӯрӣtetragonal[2]
Tetragonal crystal structure for тантал

β-Ta
Суръати овоз thin rod3400 м/с (дар 20 °C)
Васеъшавии ҳароратӣ6.3 µm/(m·K) (дар 25 °C)
Гармигузаронандагӣ57.5 W/(m·K)
Муқобилияти нисбӣ131 nΩ·m (дар 20 °C)
Тартибории магнитӣпарамагнетик[3]
Таъсирпазирии магнитӣ+154.0·10−6 см3/мол (293 K)[4]
Модули Юнг186 ГПа
Модули ғеҷонидан69 ГПа
Модули чандирии ҳаҷмдор200 ГПа
Коэффисиенти Пуассон0.34
Сахтии Моос6.5
Сахтии Виккерс870–1200 МПа
Сахтӣ аз рӯи Бринелл440–3430 МПа
Рақами CAS7440-25-7
Таърих
КашфAnders Gustaf Ekeberg (1802)
Recognized as a distinct элемент byҲенри Розе (1844)
Изотопҳои асосии тантал
Изо­топ Мавҷу­дият Давраи ним­таҷзия (t1/2) Тарзи таҷзия Маҳ­сул
177Ta синт 56.56 h ε 177Hf
178Ta syn 2.36 h ε 178Hf
179Ta syn 1.82 y ε 179Hf
180Ta syn 8.125 h ε 180Hf
β 180W
180mTa 0.012% собит
181Ta 99.988% собит
182Ta syn 114.43 d β 182W
183Ta syn 5.1 d β 183W
| пайвандҳо

Дар ҷадвали даврии ҳозира замон, Тантал дар блоки d ва дар 5-ум гурӯҳи элементҳо ҷойгир мебошад.[6]

ХосиятҳоВироиш

ФизикӣВироиш

ХимиявӣВироиш

АтомӣВироиш

ИзотопҳоВироиш

Мавҷудият дар табиатВироиш

ТаърихВироиш

КашфВироиш

НомгузорӣВироиш

ПайвандҳоВироиш

ЭзоҳВироиш

  1. (2016) «Atomic weights of the elements 2013 (IUPAC Technical Report)». Pure and Applied Chemistry 88 (3): 265–91. doi:10.1515/pac-2015-0305.
  2. 2.0 2.1 (1973) «The crystal structure of β-tantalum». Acta Crystallographica Section B Structural Crystallography and Crystal Chemistry 29 (5): 1170–1171. doi:10.1107/S0567740873004140.
  3. Lide, D. R., ed. (2005). "Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds". CRC Handbook of Chemistry and Physics (PDF) (86th ed.). Boca Raton (FL): CRC Press. ISBN 0-8493-0486-5. 
  4. Weast, Robert (1984). CRC, Handbook of Chemistry and Physics. Boca Raton, Florida: Chemical Rubber Company Publishing. pp. E110. ISBN 0-8493-0464-4. 
  5. Atomic Number and Mass Numbers. ndt-ed.org. 17 феврали 2013 санҷида шуд.
  6. (1988) «New Notations in the Periodic Table». Pure Appl. Chem. 60 (3): 431–436. doi:10.1351/pac198860030431. Санҷида шуд 24 March 2012.

АдабиётВироиш

Ҳаволаҳои берунаВироиш

Викилуғат дорои мақола бо номи «Тантал» аст
Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад: