Open main menu

Ҷумҳури́и Халқи́и Чин (ҶХЧ) (хит. сун. 中華人民共和國, сод. 中华人民共和国, пинйин: Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó, палл.: Чжунхуа Жэнмин Гунхэго), бештар маъруф ба Чин (хит. сун. 中國, сод. 中国, пинйин: Zhōngguó, палл.: Чжунго)[1], — давлат дар Осиёи Шарқӣ. Калонтарин кишвари сернуфуз дар ҷаҳон (беш аз 1,38 млрд[2], аксарияти аҳолӣ — қавман хитойиҳо, худномгузорӣ — ҳон); аз нуқтаи назари масоҳат дар ҷаҳон, мақоми савумминро пас аз Русия ва Канада дорад.

Ҷумҳурии Халқии Чин
чин. 中华人民共和国
Парчам Нишон
LocationPRChina.png
Шиор: «Суруди миллӣ»
Суруди миллӣ: «[[Суруди миллии Ҷумҳурии Халқии Чин|Марши хоҳишмандон
]]»
Рӯзи истиқлолият
Забони расмӣ Забони чиннӣ
Пойтахт Пекин
Шаҳри калонтарин Шанхай
Идораи давлат Сотсиализм
Раиси Ҷумҳурии Сӣ Ҷинпинг
Масоҳат
  • Ҳамагӣ
  • Фоизи об.
4-ум ҷой дар ҷaҳон
9,596,961 км²
0.28 %
Аҳолӣ
  • Ҳамагӣ (2013)
  • Зичӣ
1-ум ҷой дар ҷaҳон
1,357,380,000
135 нафар/км²
ММД
  • Ҳамагӣ (2013)
  • Ба сари аҳолӣ
2-ум ҷой дар ҷaҳон
16.149 трлн. $
11,868 $
Пули миллӣ Юан (CNY, код 156)[1]
Интернет-Домен .cn
Коди телефон +86
Соат UTC +8


ҶХЧ бо 14 кишвар ҳамсарҳад аст: Афғонистон, Бутан, Мянма (Бирмой), Ҳиндустон, Қазоқистон, Қирғизистон, Лаос, Муғулистон, Непал, ҶХДК, Покистон, Русия, Тоҷикистон, Ветнам ва бо Ҷопон сарҳади оби дорад.

Мундариҷа

ТаърихВироиш

 
Намунаҳое аз ҳудудҳое, ки аз тарафи сулолаҳои гуногун дар Чин дар тӯли таърихи худ ҷой доштанд.
 
Намунаҳое аз ҳудудҳое, ки аз тарафи сулолаҳои гуногун ва давлатҳо дар таърихи Чин ҷойгиранд

Тамаддуни Чин — яке аз қадимтарин дар ҷаҳон мебошад. Аз рӯи тасдиқи олимони чинӣ, тамаддуни чинӣ зиёда аз панҷ ҳазор солро ташкил медиҳад, аз ҷумла дастхатҳои нодири таърихӣ воқеаҳои 3500 сол муқаддам рӯй додаро инъикос кардаанд. мваҷуд будани сохтори маъмурии идоракунии давлатӣ, ки сулолаҳои гуногун бозсозӣ намудаанд ва азхуд намудани киштзорҳои бузурги назди соҳилҳои дарёҳои Хуанхэ ва Янтсзы, афзалиятнокии хоҷагидории давлатҳои чиниро нисбат ба қабилаҳои кӯчии ваҳшӣ ва кӯҳистонӣ, тақозо мекард. Тамаддуни чиниро таълимоти динии конфусий, ки ҳамчун идеолужии давлатӣ қабул гардид (асри I пеш аз мелод) ва ҷори гардидани наъи хат пурқувват намудааст.[3]

Борои дарк намудани таърихи қадиму муосири Чин, дар асоси таърихнигории Хан, чунин дарабандӣ қабул шудааст:

  • Чин пеш аз имперотурӣ (Ся, Шан, Чжоу - то соли 221 п.м.).
  • Имперотурии Чин (Син)
  • Чини нав (аз соли 1911 - давраи муосир.)[4]

ДаврабандӣВироиш

Харита Сол Давра
  8500 сол п.м. - 2070 сол п.м. Давраи қадимтаринии Чин
  2070 сол п.м. - 1600 сол п.м. Сулолаи Ся
  1600 сол п.м. - 1046 сол п.м. Сулолаи Шан
  1046 сол п.м.. — Соли 256 п.м. Сулолаи Чжоу
  1046 год до н. э. — 771 год до н. э. Чжоуи Ғарбӣ
  770 год до н. э. — 255 год до н. э. Чжоуи Шарқӣ
  771 год до н. э. — 476 год до н. э. Баҳор ва Тирамоҳ
  403 год до н. э. — 256 год до н. э. Шоҳигариҳои ҷангзада
  221 год до н. э. — 206 год до н. э. Сулолаи Син
  209 год до н. э. — 202 год до н. э. Сулолаи Чу
  206 год до н. э. — 220 год н. э. Сулолаи Хан
  206 год до н. э. — 9 год Хани Ғарбӣ
  9 год — 23 год Сулолаи Син
  25 год — 220 год Хани Шарқӣ
  220 год — 280 год Давраи се шоҳигарӣ
  200 год — 266 год Вэй
  221 год — 263 год Шу
  222 год — 280 год У
  265 год — 420 год Сулолаи Син
  265 год — 316 год Сини Ғарбӣ
  317 год — 420 год Сини Шарқӣ
  305 год — 439 год Шонздаҳ кишвари ваҳшӣ
  420 год — 589 год Сулолаҳои Ҷанубӣ ва Шимолӣ
  581 год — 618 год Сулолаи Суй
  618 год — 907 год Сулолаи Тан
  690 год — 705 год Сулолаи Чжоуи дуюм
  907 год — 960 год 5 сулола ва 10 шоҳигарӣ
  907 год — 1125 год Ляо
  960 год — 1279 год Сулолаи Сун
  960 год — 1127 год Суни Шимолӣ
  1127 год — 1279 год Суни Ҷанубӣ
  1115 год — 1234 год Сулоли Син
  1038 год — 1227 год Си Ся
  1271 год — 1368 год Сулолаи Юан
  1368 год — 1644 год Сулолаи Мин
  1644 год — 1912 год Сулолаи Син
  1912 год — 1949 год Ҷумҳурии Чин
  1915 год — 1916 год Имперотурии Чин
  1912 год — 1928 год Ҳукумадории Бэйян
  1928 год — 1949 год Ҳукуматдории миллатпарстон
  Соли 1949 — давраи муосир Ҷумҳурии Халқии Чин
  Соли 1949 — давраи муосир Ҷумҳурии Чин

[5]

Бахшбандии кишварӣВироиш

Мақолаи асосӣ: Вилоят (Чин)

Вилоятҳо ( хит. сод. , пинйин: shěng дар Чин - воҳидҳои маъмурию ҳудудии сатҳи болоӣ, дар якҷоягӣ бо минтақаҳои мухтори ноҳиявӣ ва шаҳрдориҳои тобеи марказ . Расман воҳидҳои сатҳи вилоятӣ ҳамчунин минтақаҳои маъмурии махсуси Гонконг ва Макао,баррасӣ мешаванд, ҳарчанд ки онҳо мухторияти бештар доранд.

Дар айни замон, ба ҳайати Ҷумҳурии Халқии Чин 33 субъектҳои сатҳи олӣ, аз ҷумла 22 вилоят дохил аст. Расман вилояти 23-ум то ҳол Тайван ҳисобида мешавад.

 
Вилояҳои Чин

Рӯйхати воҳидҳои маъмурӣ дар Ҷумҳурии Халқии ЧинВироиш

Минтақа (en.) (инг.) чинӣ марказ (en.)(инг.) Аҳолӣ
Вилоятҳо
Анҳуй Anhui 安徽省 Хефей Хефей 59,860,000
Фуҷиан Fujian 福建省 Фучоу Fuzhou 34,710,000
Гансу Gansu Данд Ланчжо Lazhou 25,620,000
Гуанчжоу Гуанчжоу 广东 省 Гуанчжоу Гуанчжоу 86 420 000
Гуишчон Гуишчон 贵州 省 Гуйян Гуйян 35,250,000
Хайём Хайём 海南 省 Хайику Хайику 7 870 000
Ҳибей Ҳибей 河北省 Шигияжуанг Шигияжуанг 67,440,000
Ҳилуфгонҷан Ҳилуфгонҷан 黑龙江 省 Харбин Харбин 36,890,000
Ҳиндустон Ҳиндустон 河南省 Ҷинчжу Ҷинчжу 92 560 000
Ҳубӣ Ҳубӣ 湖北省 Вудхан Вудхан 60 280 000
Ҳунан Ҳунан 湖南省 Чашма Чашма 64,400,000
Ҷицзи Ҷицзи 江苏 省 Нанкин Нанкин 74 380 000
Ҷангӣ Ҷангӣ 江西省 Нанханг Нанханг 41,400,000
Ҷилин Ҷилин 吉林省 Чандчун Чандчун 27 280 000
Лияинг Лияинг 辽宁 省 Шеньян Шеньян 42 380 000
Панҷакент Панҷакент 青海省 Xining Xining 5 180 000
Шанси Шанси 山西省 Taiyuan Taiyuan 36,050,000
Шандон Шандон 山东 省 Jinan Jinan 90 790 000
Шанси Шанси 陕西 省 Xian Сиан 32,970,000
Сичуан Сичуан 四川省 Ченду Ченду 83,290,000
Yunnan Yunnan 云南省 Кунминг Кунминг 42,880,000
Ҷайзо Ҷайзо 浙江省 Ҳангчук Ҳангчук 46,770,000
Минтақаҳои худмухтор
Минтақаи Guangxi Zhuang Гуанчӣ 广西壮族自治区 Нанэн Нанэн 48,890,000
Инглистон Инглистон 内蒙古自治区 Хоҳхот Хоҳхот 23,840,000
Нишӣ Ҳиси Ningxia 宁夏回族自治区 Yinchuan Yinchuan 5,880,000
Муғулистон Ш 新疆维吾尔自治区 Урумчи Урумчи 19,630,000
Тибет Тибет 西藏自治区 Лаҳаса Лаҳаса 2 740 000
Шаҳрҳои тобеи марказ
Пекин Пекин 北京市 15 810 000
Чongqing Чongqing 重庆 市 31,442,300
Шанхай Шанхай 上海市 18 450 000
Тянжин Тянжин 天津市 11,519,000
Минтақаҳои махсуси маъмурӣ
Гонконг (Гонконг) Гонконг (Xianggang) 香港特别行政区 6,864 346 [6]
Макао (Макао) Макао (Айова) 特别 行政区 541,200 [7]
Вилояте, ки зери назорати Ҷумҳурии Чин аст
Тайван Taiwan 台湾 省 23,069,345 [8]

Аввалин маротиба, вилоятҳо дар Чин дар давраи сулолаи Юан таъсис дода шуд. Дар он замон тақрибан 10 вилоят буд. Ҳокимияти имперотурӣ дар ҳар як вилоят ба воситаи ҳоким (ҳоким, сунфу) ва ҳокими низомӣ (инс, тиду) намояндагӣ мекарданд.[9]

Ҷуғрофия ва иқлимВироиш

Сохтори маъмурӣ ва сиёсӣВироиш

ИқтисодВироиш

АҳолӣВироиш

Шаҳрҳои бузургтаринВироиш

ФарҳангВироиш

Пайвандҳои берунаВироиш

Анбори Википедиа дар бораи ин мавзӯъ гурӯҳ дорад:


ПайвандҳоВироиш

ЭзоҳВироиш