Новбон якум (форсӣ: ناوبان یکم‎) — дараҷае афсарӣ дар нерӯи дарёӣ, ки ҷойгоҳе болотар аз новбон дувум ва поинтар аз новсарвон дорад ва баробар бо таҳморо дар нерӯҳои заминӣ ва ҳавоӣ аст.

Новбон якум
12-Navban 1.png
Сардӯшӣ ва нишони остини новбон якум дар Нерӯи дарёии Эрон
Кӯтаҳнивишт форсӣ: ناوبان یکم
Кишвар  Эрон
Дараҷаи болотар Новсарвон
Дараҷаи поинтар Новбон дувум
Ҳамто
Пайдарпаии дараҷаҳои низомӣ
Дараҷаи поинтар:
Новбон дувум
Seal of the Islamic Republic of Iran Navy.svg
Новбон якум
Дараҷаи болотар:
Новсарвон

ВожашиносӣВироиш

«Новбон» ба маънои «киштибон» дар «Шоҳнома» ба кор рафтааст:

Бад-он новбон гуфт Фирӯзшоҳ,
Ки киштӣ барафкан ҳамакнун ба роҳ[1].

Ин истилоҳ аз як вожа ва як пасванд сохта шудааст: нов (форсӣ: ناو‎ > порсии миёна: nāv- > порсии бостон: nāvam-киштӣ[2] + -бон (форсӣ: بان-‎ > порсии миёна: -bān, -vān > паҳлавӣ: pāna-нигаҳбон, посбон’ > эронии бостон: *√pā-поидан, нигаҳбонӣ кардан’+ -van), ки ба исм афзуда мешавад ва умуман маънии «нигаҳбон»-ро мерасонад[3]. Ин пасванд дар илҳоқ ба чанд исми маънӣ ба маънои «кунанда, варзанда, доранда» аст[4]. Мақулаи дастурии ин вожа исм ва сохтвожаи он ба сурати [исм (нов) + пасванд (-бон)] аст. Дар сохти ин исм аз фароянди вожасозии таркиб истифода шудааст.

ПешинаВироиш

Дараҷаи «новбон» соли 1935 бо раводиди Фарҳангистони забони Эрон ба ҷои «сутвони нерӯи дарёӣ» ба кор гирифта шуда[5] ва ҳамтои лейтенант[6] (аз фр. lieutenant > фр. lieu tenant > лот. locum tenens «ҷойнишин») аст, ки дар нерӯҳои дарёии кишварҳои урупоӣ ба кор меравад ва се рутба дорад:

ЭзоҳВироиш

  1. Деҳхудо, Алиакбар. Луғатномаи Деҳхудо (нусхаи диҷитол) бар асоси нусхаи физикии 15-ҷилдии интишори соли 1377. — Муассисаи Луғатномаи Деҳхудо ва Маркази байнулмилалии омӯзиши забони форсии Донишгоҳи Теҳрон, 1399.
  2. Ҳасандӯст, Муҳаммад. Фарҳанги решашинохтии забони форсӣ. Теҳрон: Фарҳангистони забону адаби форсӣ, Нашри осор, 1383. ISBN 978-600-6143-58-3. ҷ. 4, с. 2700.
  3. Таботабоӣ, Алоъуддин. Фарҳанги тавсифии дастури забони форсӣ. – Теҳрон: «Фарҳанги муъосир», 1395. – 640 с. – 116. ISBN 978-600-105-121-0.
  4. Содиқӣ, Алиашраф. Шеваҳо ва имконоти вожасозӣ дар забони форсии муъосир (5) // «Нашри дониш», хурдод ва тири 1371, шумораи 7, сс. 39 – 45.
  5. Рустоӣ, Муҳсин. Вожагони низомии мусаввиби Фарҳангистони Эрон (1314—1320 ҳ.ш.) // Ганҷинаи аснод. — саҳ. 40
  6. Персидско-русский и русско-персидский военный словарь [Текст] : [Около 20 000 терминов] / Сост. канд. филол. наук Г. Г. Алиев; Под ред. канд. филол. наук, доц. А. М. Шойтова. – Москва: Воениздат, 1972. – 655 с.

ПайвандҳоВироиш