Шахр Кӯлоб
Ноҳияи Кӯлоб дар нақшаи Тоҷикистон
Донистаниҳо
Кишвар : Emblem of Tajikistan.svg Тоҷикистон Flag of Tajikistan.svg
Вилоят : Хатлон
Марказ: Кӯлоб
Замони таъсис : 23 ноябри соли 1930
Раиси ноҳия:
Ҷуғрофиёи табиъӣ
Паҳноварӣ : 272,9 км²
Шумораи шаҳрҳо : 1
Шумораи ҷамоатҳо : 4
Мардум
Аҳолӣ (2010) : 98,6 ҳаз. кас
Зичии аҳолӣ (2010) : 670,0 кас/км²
Забони расмӣ : тоҷикӣ
Забонҳои гуфторӣ : тоҷикӣ
Мазҳаб : ҳанафӣ
Нишониҳо
Сарвожа : KC
ISO-намоя[1]: TJ.KT.KC
Пешшумора : +992 3322
Нишонии почта : 735140
Замон : UTC+5
Вебгоҳ : .tj
Шумораи мошинҳо : 03РТ

Ноҳияи Кӯлоб (форсӣ: ناحیۀ کولاب‎) — яке аз ноҳияҳои идории вилояти Хатлон аст ва дар ҷануби Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷой дорад.

Маркази ин ноҳия шаҳри Кӯлоб (форсӣ: کولاب‎) аст ки дар канори рӯди Ахшу, шохоби рости рӯди Панҷ, 203 км ҷанубу ғарбтар аз Душанбе, дар доманаи кӯҳсори Ҳазрати Шоҳ ҷой дорад.

ҶойгоҳВироиш

Ноҳияи Кӯлоб бо сарзамине 272,9 км² дар дараи рӯди Ёхсу ҷой дорад. Дар шимол бо ноҳияҳои Ховалинг ва Мӯъминобод, дар шарқ бо ноҳияи Шӯробод, дар ғарб бо ноҳияи Восеъ ва дар ҷануб бо ноҳияи Ҳамадонӣ ҳамсоя аст.

ТаърихВироиш

Сарзамини кунунии ноҳияи Кӯлоб дар садаҳои миёна бахше аз вилояти таърихии Хутталон (форсӣ: خـُتـَلان‎) ё Хуттал (форсӣ: خـُتَّـَل‎) буд ки миёни рӯдҳои Панҷ ва Вахш ҷой дошт[2]. Номи ин вилоятро Хатлон (форсӣ: خـَتلان‎) ва Хуталон (форсӣ: خـُتـَلان‎) ва ал-Хуттал (форсӣ: الختًل‎) низ овардаанд. Ҳаким Абулқосим Фирдавсӣ дар «Шоҳнома» овардааст:

Зи Хатлон в-аз Тирмизу Висагирд,
Зи ҳар сӯ сипоҳ андар овард гирд.

Амирони Хуттал, ки Хутталоншоҳ ва ё Шери Хатлон хонда мешуданд, аслу насаби хешро ба Баҳроми Гӯр (Панҷум Баҳром (Вараҳрон) аз подшоҳони Сосонӣ, 420438 м.) мерасонданд. Хироҷи Хутталро дар замони хилофати Аббосиён 193 300 дирҳам зикр кардаанд.

Пас аз инқилоби Бухоро дар соли 1920 ва таъсиси Ҷумҳурии Мухтори Шӯравии Сотсиалистии Тоҷикистон ин ноҳия 23 ноябри соли 1930 дар бахше аз вилояти Кӯлоб дар Ҷумҳурии Шӯравии Сосиалистии Тоҷикистон таъсис ёфта[3] ва 2 декабри соли 1992 бахше аз вилояти Хатлон шуд[4].

МардумВироиш

Мардуми ноҳияи Кӯлоб ба яке аз гӯишҳои забони тоҷикӣ сухан мегӯянд. Бар пояи омори соли 2016, ноҳияи Кӯлоб 98,6 ҳаз. тан ҷамъият дошт ва зичии аҳолиаш ҳамроҳ бо шаҳри Кӯлоб 670,0 кас дар км² буд[5].

БахшбандӣВироиш

Бар асоси Қонуни тақсимоти кишварӣ, ноҳияи Кӯлоб 1 шаҳр ва 4 ҷамоат дорад[6]:

Ҷамоатҳои ноҳияи Кӯлоб[7]
Ҷамоат Аҳолӣ
шаҳри Кӯлоб
Даҳана 21320
Зарбдор 16240
Зиракӣ 21522
Ҷамоати Кӯлоб 11969

ҲукуматВироиш

Сарвари ноҳия ва шаҳри Кӯлоб Раиси Ҳукумати он аст ки ӯро Раиси Ҷумҳурии Тоҷикистон таъйин мекунад. Ниҳоди қонунгузори шаҳри Кӯлоб Маҷлиси намояндагони халқӣ мебошад, ки онро раъйдиҳандагони ноҳияи Кӯлоб барои 5 сол интихоб мекунанд.

ИқтисодиётВироиш

Омӯзишу парваришВироиш

Ниҳодҳои фарҳангӣВироиш

Мардуми ноҳияи Кӯлоб бисёр мардуми бо фарҳанг ва меҳмон дӯст мебошанд ва фарҳанги баланди либоспӯши доранд. Либоси милли ин диёр чакан ба ҳисоб меравад. Хӯрокҳои милли ин минтақа дар дигар ҷойҳо маълуму машҳур аст.

Беҳдошту беҳзистӣВироиш

АдабиётВироиш

  • Дьяконов М. М. Археологические работы в нижнем течении реки Кафирнигана (Кобадиан). Труды Таджикской археологической экспедиции. Т. 2. — М. — Л.
  • Окладников А. П. Исследования памятников каменного века Таджикистана. Труды Таджикской археологической экспедиции. Т. 3. — М.-Л.. 1958.

ЭзоҳВироиш