Сарбоз

касе, ки дар нерӯҳои мусаллаҳ зери дасти фармондеҳ хидмат мекунад ва поинтарин рутбаи низомиро дорад.

Сарбоз (форсӣ: سرباز‎) ё Аскар (ар. عسکر‎) — поинтарин ва нахустин дараҷаи низомӣ дар нерӯҳои мусаллаҳ ва ниҳодҳои низомӣ ва амниятӣ аст, ки поинтар аз радабон мебошад; аскари қаторӣ[1].

Сарбоз
Tajikistan-Army-OR-1.png
Сардӯшии сарбоз дар Нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон.
Кишвар Тоҷикистон
НерӯАртиш
Кӯтаҳнивиштфорсӣ: سرباز
Ҳамто дар НАТО[en]OR-1
Дараҷаи болотарРадабон
Дараҷаҳои баробар
Пайдарпаии дараҷаҳои низомӣ
Дараҷаи поинтар:

Emblem of Tajikistan.svg
Сарбоз
Дараҷаи болотар:
Радабон

ВожашиносӣВироиш

«Сарбоз» аз ду бахш сохта шудааст: сар (форсӣ: سر‎ < порсии миёна: sar < порсии бостон: *sarah-) + боз > бохтан. Мақулаи дастурии ин вожа исму сифати фоъилӣ ва сохтвожаи он ба сурати [исм (сар) + асоси феъли замони ҳозираи «бохтан» (боз)] аст. Дар сохти ин исм аз фароянди вожасозии таркиб истифода шудааст.

«Сарбоз» дар истилоҳ касеро гӯянд, ки аз сару ҷони худ гузаштаву омодаи ҷонбозӣ бошад[2]. Ин вожа аз дер боз ба маънои «аскар, аксари қатории пиёда; сипоҳӣ, лашкарӣ» ба кор меравад[3][4]. Аз ин рӯ, «сарбоз» барои ҷойгузин кардани дараҷаи низомии «аскари қаторӣ» ба Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод шудааст[5].

РутбабандӣВироиш

Дар нерӯҳои мусаллаҳ низомиеро сарбоз мегӯянд, ки зери дасти фармондеҳ хидмат мекунад ва поинтарин рутбаи низомиро дорад[6]. Дараҷаи сарбозӣ дар нерӯҳои мусаллаҳи бисёре аз кишварҳои ҷаҳон 1 — 3 рутба — сарбоз, сарбози дувум, сарбози якум — дорад, ки баробар бо дараҷаҳои НАТО OR-1 — OR-3 ҳастанд.

Ин дараҷа дар нерӯҳои мусаллаҳи Тоҷикистон танҳо як рутба дорад, ки «аскари қаторӣ» номида мешавад[7].

ПешинаВироиш

Дараҷаи «аскари қаторӣ» соли 1946 дар Артиши Шуравӣ ҷойгузини дараҷаи «аскари сурх» шуда, ки он соли 1918 дар Артиши Сурх ҷорӣ шуда ва 22 сентябри 1935 ҳамчун понтарин дараҷаи шахсии сарбозӣ пазируфта шуда буд[8].

— Нишони аскарони сурх — — Сардӯшии аскарони қаторӣ—
                   

нерӯҳои
заминӣ
(1924–1935)

нерӯҳои
савора
(1924–1943)

нерӯҳои
пиёда
(1935–1940)

нерӯҳои
заминӣ
(1940–1943)

нерӯҳои
ҳавоӣ
(1935–1940)

(1943–1946)

майдонӣ
(1946–1955)

нерӯҳои
заминӣ
(1955–1994)

нерӯҳои
ҳавобурд ва ҳавоӣ
(1955–1994)

Нерӯҳои
мусаллаҳи
Тоҷикистон

МанобеъВироиш

  1. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи уҳдадории умумии ҳарбӣ ва хизмати ҳарбӣ»
  2. Фарҳанги забони тоҷикӣ. Зери таҳрири М. Ш. Шукуров, В. А. Капранов, Р. Ҳошим, Н. А. Маъсумӣ — М., «Советская Энциклопедия», 1969. ҷ. 2.
  3. Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд). Зери таҳрири Сайфиддин Назарзода (раис), Аҳмадҷон Сангинов, Саид Каримов, Мирзо Ҳасани Султон. – Душанбе: Пажӯҳишгоҳи забон ва адабиёти ба номи Рӯдакӣ, 2008. – 950 саҳ. – ҷ. 1, с. 84.
  4. Фарҳанги тафсирии забони тоҷикӣ (иборат аз 2 ҷилд). Зери таҳрири Сайфиддин Назарзода (раис), Аҳмадҷон Сангинов, Саид Каримов, Мирзо Ҳасани Султон. – Душанбе: Пажӯҳишгоҳи забон ва адабиёти ба номи Рӯдакӣ, 2008. – 950 саҳ. – ҷ. 2, с. 209.
  5. Умед Джайхани: В национальной армии и терминология должна быть максимально национальной
  6. Фарҳанги истилоҳоти ҳуқуқ. Зери таҳрири Маҳмудов М. А. — Душанбе: ЭР-граф, 2009. — с. 58
  7. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи уҳдадории умумии ҳарбӣ ва хизмати ҳарбӣ»
  8. РУТБАИ ҲАРБӢ // Энсиклопедияи тоҷикӣ

ПайвандҳоВироиш

НигаредВироиш